General Knowledge, Current Affairs, Articles, Social Issue, Interesting Facts & More..... рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рддैрдпाрд░ी biharexamgk рдХे рд╕ाрде

рдиाрд▓ंрджा рдоें рдмंрдкрд░ рд╡ैрдХेंрд╕ी (рд╕िрд░्рдл рдЗंрдЯрд░рд╡्рдпू рд╕े рд╣ोрдЧी рднрд░्рддी)

 рдиाрд▓ंрджा рдоें 288 рдкрджों рдХे рд▓िрдП рдмंрдкрд░ рд╡ैрдХेंрд╕ी

рдиाрд▓ंрджा рдЬिрд▓ा рдоें рдХोрд░ोрдиा рдХाрд▓ рдоें рдмंрдкрд░ рд╡ैрдХेंрд╕ी рдиिрдХाрд▓ी рдЧрдИ рд╣ै। рдпे рд╡ैрдХेंрд╕ी рдЬिрд▓ा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХी рдУрд░ рд╕े рдиिрдХाрд▓ी рдЧрдИ рд╣ै। рдЦाрд╕ рдмाрдд рдпे рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рдХोрдИ рд▓िрдЦिрдд рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рд╕िрд░्рдл рдЗंрдЯрд░рд╡्рдпू рдХे рдЬрд░िрдП рднрд░्рддी рд╣ोрдЧी। рдЗрд╕рдоें рдбॉрдХ्рдЯрд░,рдбाрдЯा рдПंрдЯ्рд░ी рдСрдкрд░ेрдЯрд░, рдлрд░्рдоाрд╕िрд╕्рдЯ, рдЯेрдХ्рдиिрд╢िрдпрди, рд╡ाрд░्рдб рдЕрдЯेंрдбेंрдЯ, рдирд░्рд╕ рдФрд░ рд╣ेрд▓्рдкрд░ рд╕рдоेрдд рдХрдИ рдкрдж рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं


рдХिрди рдкрджों рдХे рд▓िрдП рдХिрддрдиी рд╡ैрдХेंрд╕ी

рдбाрдЯा рдПंрдЯ्рд░ी рдСрдкрд░ेрдЯрд░- 25 рдкрдж

рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рдкрджाрдзिрдХाрд░ी- 25 рдкрдж

рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ -15 рдкрдж

рд╣ोрдоिрдпोрдкैрде рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ- 9 рдкрдж

рдпूрдиाрдиी рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ -6 рдкрдж

рдлाрд░्рдоाрд╕िрд╕्рдЯ- 20 рдкрдж

рдмीрдПрд╕рд╕ी (рдирд░्рд╕िंрдЧ)- 4 рдкрдж

рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рдк्рд░ाрд╡ैрдзिрдХी- 30 рдкрдж

ICU рдЯेрдХ्рдиिрд╢िрдпрди- 4 рдкрдж

рд╡ाрд░्рдб рдЕрдЯेंрдбेंрдЯ- 20 рдкрдж

рдорд▓्рдЯी рдкрд░рдкрд╕ рд╣ेрд▓्рдкрд░- 10 рдкрдж

рдЬीрдПрдирдПрдо-40 рдкрдж

рдПрдПрдирдПрдо- 80


рдХिрд╕ рдкрдж рдХे рд▓िрдП рдХिрддрдиा рд╡ेрддрди

рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рдоें рдкीрдЬी рдбॉрдХ्рдЯрд░ों рдХो рд╕ाрдд рд╣рдЬाрд░ рд░ुрдкрдпे, рдПрд╡ं рдбिрдк्рд▓ोрдоा рдХो рдкांрдЪ рд╣рдЬाрд░ рд░ुрдкрдпे рддрдеा рд╕ाрдоाрди्рдп рдПрдордмीрдмीрдПрд╕ рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рдХो рдЪाрд░ рд╣рдЬाрд░ рдк्рд░рддिрджिрди рдк्рд░рддि рд╢िрдл्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рднुрдЧрддाрди рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा। рдЗрдирдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдЖрдпुрд╖ рдбॉрдХ्рдЯрд░ों рдХो 44 рд╣рдЬाрд░ рд░ुрдкрдпे рдк्рд░рддिрдоाрд╣ рджिрдП рдЬाрдПंрдЧे। рдЗрдирдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдЖрдИрд╕ीрдпू рдЯेрдХ्рдиिрд╢िрдпрди рдХो 20 рд╣рдЬाрд░ рдк्рд░рддिрдоाрд╣, рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рдк्рд░ाрд╡ैрдзिрдХी рдХो 12 рд╣рдЬाрд░ рдк्рд░рддि рдоाрд╣,рдлाрд░्рдоाрд╕िрд╕्рдЯ рдХो 12 рд╣рдЬाрд░ рдк्рд░рддि рдоाрд╣, рдмीрдПрд╕рд╕ी (рдирд░्рд╕िंрдЧ) рдХो рджो рд╣рдЬाрд░ рд░ुрдкрдпे рдк्рд░рддि рджिрди рдк्рд░рддि рд╢िрдл्рдЯ, рдЬीрдПрдирдПрдо рдХो 15 рд╕ौ рд░ुрдкрдпे рдФрд░ рдПрдПрдирдПрдо рдХो рд╣рдЬाрд░ рд░ुрдкрдпे рдк्рд░рддि рд╢िрдл्рдЯ рдк्рд░рддि рджिрди рджिрдП рдЬाрдПंрдЧे।


рд╕ंрд╡िрджा рдХे рддрд╣рдд рд╣ोрдЧी рдиिрдпुрдХ्рддि

рдЬिрди рдкрджों рдХे рд▓िрдП рд╡ैрдХेंрд╕ी рдиिрдХाрд▓ी рдЧрдИ рд╣ै। рдЙрди рд╕рднी рдкрджों рдкрд░ рд╕ंрд╡िрджा рдХे рддрд╣рдд рдиिрдпुрдХ्рддि рд╣ोрдЧी। рдЙрдирдХा рднी рдлिрдХ्рд╕ рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдоें рдпे рддीрди рдорд╣ीрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ोрдЧा।


рдХрдм рдХिрд╕ рдкрдж рдХा рдЗंрдЯрд░рд╡्рдпू

рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ (рдкीрдЬी )- 31 рдордИ

рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ (рдбिрдк्рд▓ोрдоा)- 31 рдордИ

рд╕ाрдоाрди्рдп рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ (рдПрдордмीрдмीрдПрд╕)- 31 рдордИ

рдЖрдпुрд╖ рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ- 1 рдЬूрди

рдлрд░्рдоाрд╕िрд╕्рдЯ- 1 рдЬूрди

рдирд░्рд╕ (рдмीрдПрд╕рд╕ी рдирд░्рд╕िंрдЧ)- 2 рдЬूрди

рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рдк्рд░ाрд╡ैрдзिрдХी- 2 рдЬूрди

рдЖрдИ рд╕ी рдпू рдЯेрдХ्рдиिрд╢िрдпрди- 2 рдЬूрди

рд╡ाрд░्рдб рдЕрдЯेंрдбेंрдЯ- 3 рдЬूрди

рдорд▓्рдЯी рдкрд░рдкрд╕ рд╣ेрд▓्рдкрд░- 3 рдЬूрди

рдбाрдЯा рдПंрдЯ्рд░ी рдСрдкрд░ेрдЯрд░- 4 рдЬूрди

рдирд░्рд╕ рдЬीрдПрдирдПрдо 5 рдЬूрди

рдирд░्рд╕ рдПрдПрдирдПрдо- 7 рдЬूрди (A рд╕े M рддрдХ)

рдирд░्рд╕ рдПрдПрдирдПрдо- 8 рдЬूрди (N рд╕े Z рддрдХ)


Share:

рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд╡рд░्рддрдоाрди, рднрд╡िрд╖्рдп। рдХ्рдпा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै? рдХौрди рд╕ा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдЬ्рдпाрджा рдк्рд░рднाрд╡ी рд╣ै?

 Corona virus why, how long? Is the vaccine safe? Which vaccine is better?



рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ 

рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХोрдИ рдирдпा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдиा рд╣ोрдХрд░ рдкрд╣рд▓े рд╕े рдЬ्рдЮाрдд рдПрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдЗंрдл्рдпूрдПंрдЬा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╣ै, рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рдЗрд╕рдХे рд▓рдХ्рд╖рдг рд╢рд░्рджी-рдЬुрдХाрдо-рдмुрдЦाрд░-рдиिрдоोрдиिрдпा рдмाрд▓े рд╣ोрддे рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдкрд╣рдЪाрди рд╕्рдХॉрдЯрд▓ैंрдб рдХी рдорд╣िрд▓ा рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЬूрди рдЕрд▓рдоेрдбा рдиे 1964 рдоें рдХी рдеी, рдФрд░ рдЗрд╕рдХा рдиाрдо рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рджिрдпा рдеा, рдХिрди्рддु рддрдм рдЗрд╕рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдЗрддрдиा рдирд╣ीं рдеा। 

рдХोрд░ोрдиा рдХा рд╣ी рдПрдХ рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХрдг рдорд░्рд╕:- MERS (Middle East respiratory syndrome) / рдоिрдбिрд▓ рдИрд╕्рдЯ рд╢्рд╡рд╕рди рд╕िंрдб्рд░ोрдо, рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рд╡ाрдпрд░рд▓ рд╢्рд╡рд╕рди рд░ोрдЧ рд╣ै, рдЬो 2012 рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм рдоें рдкрд╣рдЪाрдиा рдЧрдпा рдеा। рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рдмाрдж 2015 рдоें рджрдХ्рд╖िрдг рдХोрд░िрдпा рдоें। рдпрд╣ рднी рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХी рд╣ी рдлैрдоिрд▓ी рдХा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕ी рдХी рддрд░рд╣ рдЪрдордЧाрджрдб़ों рдХे рдЬрд░िрдП рдкрдирдкा рдмрддाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдордиुрд╖्рдпों рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЗрд╕рдиे рдКंрдЯों рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा рдеा। рдХोрд░ोрдиा рдлैрдоिрд▓ी рдХे рдкрд╣рдЪाрдиे рдЧрдП рд╡ाрдпрд░рд╕ों рдоें рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рдЦрддрд░рдиाрдХ рд░рд╣ा рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рд╕े рдкीрдб़िрддों рдоें рдоृрдд्рдпु рджрд░ 30 рд╕े 40 рдлीрд╕рджी рддрдХ рд░рд╣ी। 

SARS (Respiratory Syndrome severe acute) рд╡ाрдпрд░рд╕ рднी рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХी рд╣ी рдлैрдоिрд▓ी рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХा рд╣ी рдПрдХ рд╕рджрд╕्рдп рд╣ै। SARS рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा рдк्рд░рдХोрдк 2002-2003 рдоें рдЪीрди рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд╣ुрдЖ рдеा рддрдм рдЪीрди рдоें 349 рдФрд░ рд╣ांрдЧрдХांрдЧ рдоें 299 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рдЗрд╕ рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рд╡рдЬрд╣ рд╕े рд╣ुрдИ рдеी। 

рдХुрдЫ рдоाрдорд▓ों рдоें рдпрд╣ рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕рд░्рджी рдХा рдХाрд░рдг рдмрдирддे рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рдоाрдорд▓ों рдоें рд▓ोрдЧ рд╕ांрд╕ рдХी рдЧंрднीрд░ рдмीрдоाрд░िрдпों рдХे рд╢िрдХाрд░ рд╣ोрддे рд╣ै рдЬैрд╕े рдХी SARS рдФрд░ MERS рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рд╕ंрдХ्рд░рдордг рд╕े рд╣ोрддे рд╣ै। 


рдХोрд░ोрдиा рдХा рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕्рд╡рд░ूрдк 

7 рдирд╡ंрдмрд░ 2019, рдкूрд░ी рджुрдиिрдпाँ рдЕрдкрдиे рд░ोрдЬрдорд░्рд░ा рдХे рдХाрд░्рдпो рдоें рд╡्рдпрд╕्рдд рдеी рд▓ेрдХिрди рдЪीрди рдХे рд╣ुрдмेрдИ рдк्рд░ांрдд рдоें рдПрдХ 55 рд╡рд░्рд╖ीрдп рд╡्рдпрдХ्рддि рдПрдХ рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рд╕ंрдХ्рд░рдордг рд╕े рдкीрдб़िрдд рдеा। рдЙрд╕ рд╕рдордп рддрдХ рдХिрд╕ी рдХो рдЖрднाрд╕ рднी рдирд╣ी рдеा рдХि рдпрд╣ рд╡ाрдпрд░рд╕ рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд▓िрдП рдХिрддрдиा рдШाрддрдХ рд╕िрдж्рдз рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ै। рд╕ाрдЙрде рдЪाрдЗрдиा рдоॉрд░्рдиिंрдЧ рдкोрд╕्рдЯ рдХी рдоाрдиें рддो рдпрд╣ рдиोрд╡ेрд▓ рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ (2019-nCoV, Covid-19) рдХा рдкрд╣рд▓ा рдоाрдорд▓ा рдеा। рдпрджि рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдЧрдарди рдХी рдоाрдиें рддो рдиोрд╡ेрд▓ рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓ा рдоाрдорд▓ा 8 рджिрд╕ंрдмрд░ рдХो рдЪीрди рдХे рд╡ुрд╣ाрди рд╢рд╣рд░ рдоें рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा рдЬрдмрдХि рдоेрдбिрдХрд▓ рд╢ोрдз рдХो рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдЬрд░्рдирд▓ рд▓ांрд╕ेрдЯ (The Lancet) рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╡ुрд╣ाрди рдХे рдЬिрдирдЗрди्рддрди рд╣ॉрд╕्рдкिрдЯрд▓ (Jinyintan Hospital) рдоें 1 рджिрд╕ंрдмрд░ рдХो рдЗрд╕ рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рд╕ंрдХ्рд░рдоिрдд рдкрд╣рд▓ा рдоाрдорд▓ा рд╕ाрдордиे рдЖрдпा рдеा। рдпрд╣ рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд╡рд╣ рджौрд░ рдеा рдЬрдм рдЪीрди рд╕े рдЗрд╕ рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕ंрдХ्рд░рдордг рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЦрдмрд░ें рдиिрдХрд▓рдХрд░ рдирд╣ीं рдЖ рд░рд╣ी рдеी рд╢ाрдпрдж рдЪीрдиी рд╕рд░рдХाрд░ рдЗрд╕ рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕ंрдХ्рд░рдордг рдХो рдкूрд░ी рджुрдиिрдпां рд╕े рдЫिрдкाрдиा рдЪाрд╣ рд░рд╣ी рдеी। рдЪीрди рдоें рдЙрд╕ рд╕рдордп рдПрдХ рдирдпे рд░рд╣рд╕्рдпрдордп рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा рдк्рд░рдХोрдк рддेрдЬी рд╕े рдлैрд▓ рд░рд╣ा рдеा। 


рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХो COVID-19 рдиाрдо рдХрдм рджिрдпा рдЧрдпा?

31 рджिрд╕ंрдмрд░, 2019 рдХो рдЪीрди рдХे рдбрдм्рд▓्рдпूрдПрдЪрдУ рдХंрдЯ्рд░ी рдСрдлिрд╕ рдоें рди्рдпूрдоेрдиिрдпा рдХे рдирдП рдФрд░ рдЕрдЬीрдмोрдЧрд░ीрдм рдоाрдорд▓े рд╕ाрдордиे рдЖрдП। рдЙрд╕рдХा рдХाрд░рдг рдкрддा рдирд╣ीं рдеा। рдЪीрди рдХे рд╡ुрд╣ाрди рд╢рд╣рд░ рдоें рдРрд╕े рдоाрдорд▓े рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд╕ाрдордиे рдЖрдП। рдлिрд░ рдкрддा рдЪрд▓ा рдХि рдпे рд╕ंрдХ्рд░рдг рдирдП рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдиाрдо 2019 рдиोрд╡рд▓ рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ (2019-nCoV) рджिрдпा рдЧрдпा। рдмाрдж рдоें 11 рдлрд░рд╡рд░ी, 2020 рдХो рдЯैрдХ्рд╕ोрдиोрдоी рдСрдл рд╡ाрдпрд░рд╕ेрдЬ рдХी рдЗंрдЯрд░рдиैрд╢рдирд▓ рдХрдоिрдЯी рдиे рдЗрд╕рдХा рдиाрдо severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 рдпा SARS-CoV2 рджिрдпा। рдЗрд╕рдХा рдиाрдо SARS-CoV2 рдЗрд╕рд▓िрдП рджिрдпा рдЧрдпा рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдЙрд╕ рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा рдЬेрдиेрдЯिрдХ рдХрдЬрди рд╣ै рдЬिрд╕рд╕े 2002 рдоें SARS-CoV рдлैрд▓ा рдеा।


рдлिрд░ рдЗрд╕рдХा рдиाрдо рдмрджрд▓рдХрд░ COVID-19 рдХ्рдпों рд░рдЦा рдЧрдпा?

рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рддौрд░ рдкрд░ рдмीрдоाрд░िрдпों рдХा рдиाрдо рдбрдм्рд▓्рдпूрдПрдЪрдУ рд░рдЦрддा рд╣ै। рдиाрдо рд░рдЦрддे рд╡рдХ्рдд рдпрд╣ рдз्рдпाрди рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдХिрд╕ी рдЦाрд╕ рдЬрдЧрд╣, рдЬाрдирд╡рд░ рдпा рдЖрджрдоी рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рди рд╣ो। рд╕ाрде рд╣ी рдиाрдо рдЖрд╕ाрди рднी рд╣ो рдФрд░ рдмीрдоाрд░ी рд╕े рдЬुрдб़ा рднी рд╣ो। SARS-CoV2 рдХे рдоुрдХाрдмрд▓े COVID-19 рдЬ्рдпाрджा рдЖрд╕ाрди рд╣ै।

рджрд░рдЕрд╕рд▓ COVID-19 рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдкूрд░ा рдиाрдо рд╣ै ‘Coronavirus diseases’। рдЪूंрдХि рдпрд╣ рдмीрдоाрд░ी 2019 рдоें рдлैрд▓ी рдЗрд╕рд▓िрдП рдкूрд░ा рдиाрдо Coronavirus diseases 2019 рд╣ुрдЖ। рдЕрдм Corona рдХा CO, virus рдХा VI рдФрд░ diseases рдХा D рдоिрд▓ाрдХрд░ COVID-19 рдиाрдо рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा। COVID-19 рдЙрд╕ рдорд╣ाрдоाрд░ी рдХा рдиाрдо рд╣ै рдЬो SARS-CoV2 рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै। 11 рдлрд░рд╡рд░ी, 2020 рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдЧрдарди рдиे рдПрдХ рдк्рд░ेрд╕ рд░िрд▓ीрдЬ рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े 2019 рдХी рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдмीрдоाрд░ी рдХो рдХोрд╡िрдб-19 рдиाрдо рджिрдпा।


рдХिрддрдиे рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдЗंрд╕ाрди рдоें рдмीрдоाрд░ी рдкैрджा рдХрд░рддे рд╣ैं?

рд╕िрд░्рдл рд╕ाрдд рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдРрд╕े рд╣ैं рдЬो рдЗंрд╕ाрди рдоें рдмीрдоाрд░ी рдлैрд▓ाрддे рд╣ैं। рдЪाрд░ рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдЗंрд╕ाрди рдоें рдЖрдо рд╕рд░्рджी рдЬुрдХाрдо рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрдирдХे рдиाрдо 229рдИ, рдУрд╕ी43, рдПрдирдПрд▓63, рдФрд░ рдПрдЪрдпूрдХे1 рд╣ैं। рддीрди рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдЗंрд╕ाрди рдоें рдлेрдлрдб़े рдХा рдЧंрднीрд░ рд╕ंрдХ्рд░рдордг рдкैрджा рдХрд░рддा рд╣ै 2002 рдоें SARS-CoV, 2012 рдоें MERS-CoV (Middle East respiratory syndrome) рдФрд░ рдоौрдЬूрджा ‘COVID-19’।


рдиोрд╡рд▓ рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХ्рдпा рд╣ै?

рдиोрд╡рд▓ рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдирдпा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╣ै। рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рдЗंрд╕ाрди рдоें рдирд╣ीं рдкाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдЙрди рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ों рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдЖрдо рд╕рд░्рджी рдЬुрдХाрдо рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рд╣ोрддी рд╣ै। рд╕ाрд░्рд╕ рдФрд░ рдорд░्рд╕ рдХी рддрд░рд╣ рд╣ी рдиोрд╡рд▓ рдХोрд░ोрдиाрд╡ाрдпрд░рд╕ рднी рдЬूрдиोрдЯिрдХ рдмीрдоाрд░ी рд╣ै। рдЬूрдиोрдЯिрдХ рдмीрдоाрд░ी рд╡ैрд╕ी рдмीрдоाрд░ी рд╣ोрддी рд╣ै рдЬो рдЬाрдирд╡рд░ рдоें рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдЬाрдирд╡рд░ рд╕े рдЗंрд╕ाрди рдоें рдлैрд▓рддी рд╣ै।


рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд▓рдХ्рд╖рдг рдХ्рдпा-рдХ्рдпा рд╣ै।

ЁЯШ╖ рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдоे рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдордиुрд╖्рдп рдХो рдмुрдЦाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рдзीрд░े-рдзीрд░े рд╕ूрдЦी рдЦांрд╕ी рдФрд░ рд╕рд░्рджी рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै।

ЁЯШ╖ рд╕ाрдорди्рдп рддौрд░ рдкрд░ рдЙрд╕рдХे рдПрдХ рдпा рджो рд╣рдл्рддों рдХे рдмाрдж рдЙрд╕ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рд╕ांрд╕ рд▓ेрдиे рдоें рдкрд░ेрд╢ाрдиी рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдХोрд░ोрдиा рдХे рдоुрдЦ्рдп рд▓рдХ्рд╖рдг рд╣ै।

ЁЯШ╖ рдХрдИ рд▓ोрдЧो рдиे рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдЗрд░рд╕ рдХे рд▓рдХ्рд╖рдг рдХो рддीрди рднाрдЧो рдоे рд╡िрднाрдЬिрдд рдХिрдпा рд╣ै। рд╕ाрдоाрди्рдп рд▓рдХ्рд╖рдг, рд╣рд▓्рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рд▓рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдмेрд╣рдж рдЧंрднीрд░ рд▓рдХ्рд╖рдг।

ЁЯШ╖ рдХोрд░ोрдиा рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рд▓рдХ्рд╖рдг рдоे рд╕ाрдоाрди्рдп рдмुрдЦाрд░, рдердХाрди рдФрд░ рд╕ूрдЦी рдЦांрд╕ी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै।

ЁЯШ╖ рдХोрд░ोрдиा рдХे рд╣рд▓्рдХे рд╕ाрдоाрди्рдп рд▓рдХ्рд╖рдг рдоे рдЧрд▓े рдоें рдЦрд░ाрд╢, рд╕рд░рджрд░्рдж, рдиाрдХ рдмрд╣рдиा, рджрд╕्рдд, рдЖँрдЦ рдЖрдиा рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рдоे рджрд░्рдж рдФрд░ рдоांрд╕рдкेрд╢िрдпों рдоें рдЬрдХрдб़рди рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै। 

ЁЯШ╖ рд▓ेрдХिрди рдЕрдЧрд░ рд╕ीрдиे рдоें рджрд░्рдж рдпा рджрдмाрд╡ рд╣ो, рдмोрд▓рдиे, рдЪрд▓рдиे рдФрд░ рдлिрд░рдиे рдоें рдкрд░ेрд╢ाрдиी рд╣ो рдФрд░ рд╕ांрд╕ рд▓ेрдиे рдоे рддрдХрд▓ीрдл рд╣ोрддी рд╣ो рддो рд╕рдордЭ рдЬाрдЗрдП рдХी рдпрд╣ рдХोрд░ोрдиा рдХे рдмेрд╣рдж рдЧंрднीрд░ рд▓рдХ्рд╖рдг рд╣ै। рдЗрд╕ рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдоें рд╕рд╣ी рдЗрд▓ाрдЬ рдХी рдмрд╣ोрдд рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै, рдирд╣ीं рддो рдЬाрди рднी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдмुрдЬुрд░्рдЧ рдФрд░ рдЕрд╕्рдердоा, рд╣ाрд░्рдЯ рдпा рдордзुрдоेрд╣ рдХी рдмीрдоाрд░ी рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧो рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╡ाрдпрд░рд╕ рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдЦрддрд░рдиाрдХ рд╣ै।

рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ (Covid-19)- рдХैрд╕े рдкрд╣ुंрдЪाрддा рд╣ै рд╢рд░ीрд░ рдоें।

рдЕрдм рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬाрдирдХाрд░ी рдХि рдЖрдЦिрд░ рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╢рд░ीрд░ рдоें рдХैрд╕े рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рдХो рдХैрд╕े рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪाрддा рд╣ै। рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╕ेрд▓ рдоें рдХрд╣ीं рд╕े рднी рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╕िрд╡ाрдп рдлेрдлреЬों рдХे।

рдХोрд░ोрдиा рдПрдХ рдРрд╕ा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╣ै। рдЬो рджो рдЪीрдЬों рд╕े рдмрдиा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЬैрд╕ा рдХि рдЖрдк рд╕рднी рдиे рдЖрдЬрдХрд▓ рдЪाрд░ों рддрд░рдл рдЫрдк рд░рд╣ी рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХी рдлोрдЯो рдоें рджेрдЦा рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рдЧोрд▓ рдмॉрд▓ рдЬैрд╕े рдЖрдХाрд░ рдХा рд╣ोрддा рд╣ै рдЬिрд╕ рдкрд░ рдмाрд╣рд░ рдХी рддрд░рдл рдиुрдХीрд▓े рдЙрднाрд░ рдиिрдХрд▓े рд░рд╣рддे рд╣ैं।

рдЬो рднाрдЧ рдЗрд╕рдХा рдмाрд╣рд░ рдХी рддрд░рдл рдиुрдХीрд▓ा рдиिрдХрд▓ा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрд╕े рд╕्рдкाрдЗрдХ рдк्рд░ोрдЯीрди рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдФрд░ рдпрд╣ рдЗрд╕ рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा рд╕рдмрд╕े рдШाрддрдХ рднाрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдЗрд╕ рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рдЗрд╕ рд╕्рдкाрдЗрдХ рдк्рд░ोрдЯीрди рдХो рд╣рдЯा рджिрдпा рдЬाрдп рддो рдпрд╣ рд╡ाрдпрд░рд╕ рдмрд╣ुрдд рдХрдордЬोрд░ рд╣ो рдЬाрдпेрдЧा। рдХрд╣рдиे рдХा рдорддрд▓рдм рдмिрдиा рдЗрд╕ рдиुрдХीрд▓े рдиिрдХрд▓े рд╕्рдкाрдЗрдХ рдк्рд░ोрдЯीрди рдХे рдпрд╣ рд╡ाрдпрд░рд╕ рдмिрд▓рдХुрд▓ рднी рдЦрддрд░рдиाрдХ рдирд╣ीं рд╣ै।

рдФрд░ рджूрд╕рд░ा рднाрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै рдЗрд╕рдХे рдмॉрд▓ рдХे рдЕрди्рджрд░ рд╡ाрд▓ा рднाрдЧ। рдЬिрд╕े рдЬेрдиेрдЯिрдХ рдордЯेрд░िрдпрд▓ (RNA) рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдФрд░ рдпрд╣ी рднाрдЧ рд╣ै рдЬो рдЗрд╕рдХी рдЬрдирд╕рдЦ्рдпा рдмреЭाрдиे рдоें рдоुрдЦ्рдп рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдЬेрдиेрдЯिрдХ рдордЯेрд░िрдпрд▓ рдХी рдорджрдж рд╕े рдпрд╣ рд╡ाрдпрд░рд╕ рддेрдЬी рд╕े рд▓ाрдЦों рдХрд░ोреЬों рдоें рдЕрдкрдиी рддाрджाрдж рдмреЭा рд▓ेрддा рд╣ै।

рд╕्рдкाрдЗрдХ рдк्рд░ोрдЯीрди рд╣ी рдЗрд╕ рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХी рд╡ो рддाрдХрдд рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рдорджрдж рд╕े рдпрд╣ рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЕрди्рджрд░ рдлेрдлреЬों рдоें рдШुрд╕ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╣рдоाрд░े рдлेрдлреЬों рдХे рдЬो рд╕ेрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं рд╡ो рдХाрдлी рд╕ेंрд╕िрдЯिрд╡ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЙрд╕рдоें рднी рдЬो рд╕ेрд▓ рдоेрдо्рдм्рд░ेрди рд╣ोрддे рд╣ैं рд╡рд╣ां рд╕े рдпрд╣ рд╡ाрдпрд░рд╕ рдмिрд▓рдХुрд▓ рднी рдЕрди्рджрд░ рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдирд╣ीं рдХрд░ рдкाрддा। рдХ्рдпोрдХि рд╣рдоाрд░े рдлेрдлреЬों рдХे рдЬो рд╕ेрд▓ рдоेрдо्рдм्рд░ेрди рд╣ोрддे рд╣ैं рд╡рд╣ рдХेрд╡рд▓ рдХुрдЫ рдЦाрд╕ рдЪीрдЬ рдХो рд╣ी рдЕрдкрдиे рдЕрди्рджрд░ рдЬाрдиे рджेрддे рд╣ैं। рдЬैрд╕े рдХि рд╡िрдЯाрдоिрди рдк्рд░ोрдЯीрди рдЖрджि।

рдмाрдХी рдХी рдЪीрдЬों рдХे рд▓िрдП рд╣рдоाрд░े рдлेрдлреЬों рдоें рдХुрдЫ рд░िрд╕ेрдк्рдЯрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं, рдХुрдЫ рдЯिрд╢्рдпू рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЬिрдирдХी рдорджрдж рд╕े рд╣рдоाрд░ा рд╢рд░ीрд░ рдмाрд╣рд░ рдХी рдЪीрдЬों рдХो рдЕрди्рджрд░ рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рддा рд╣ै। рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдЬो рд╣ै рдЕрдкрдиे рд╕्рдкाрдЗрдХ рдк्рд░ोрдЯीрди рд╡ाрд▓े рдиुрдХीрд▓े рдЙрднाрд░ рдХी рдорджрдж рд╕े рдЙрди्рд╣ीं рд░िрд╕ेрдк्рдЯрд░ рдкрд░ рдЪिрдкрдХ рдЬाрддा рд╣ै। рдФрд░ рдЗрди्рд╣ी рдХी рдорджрдж рд╕े рдлेрдлреЬों рдХे рдЕрди्рджрд░ рдЪрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै।

рдФрд░ рдпрд╣ां рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрддी рд╣ै рдЕрд╕рд▓ी рдкрд░ेрд╢ाрдиी। рдЕрди्рджрд░ рдЖрдХрд░ рдпрд╣ рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХे рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднाрдЧ Ribosome (рд░ाрдЗрдмोрд╕ोрдо) рдХी рдорджрдж рд╕े рддेрдЬी рд╕े рдЕрдкрдиी рдЬрдирд╕рдЦ्рдпा рдмреЭाрддा рд╣ै। Ribosome рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХा рд╡рд╣ рднाрдЧ рд╣ै рдЬो рдк्рд░ोрдЯीрди рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддा рд╣ै। рдпूँ рдХрд╣ें рдХी рдпрд╣ рдлोрдЯोрдХॉрдкी рдорд╢ीрди рдХी рддрд░рд╣ рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै। рдпрд╣ीं рдпрд╣ рдмрд╣рд░ूрдкिрдпा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдЕрдкрдиे рд╕्рдкाрдЗрдХ рдк्рд░ोрдЯीрди рдХी рдорджрдж рд╕े рд╣рдоाрд░े Ribosome рдХो рдзोрдЦा рджेрдХрд░ рдЕрдкрдиे рдЬैрд╕े рдФрд░ рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХी рдорджрдж рд╕े рд╣ी рдХрд░ рд▓ेрддा рд╣ै। рдЖрд╕ाрди рд╢рдм्рджों рдоें рдпрд╣ Ribosome рдХो рдзोрдЦे рд╕े рдЕрдкрдиे рдЬैрд╕े  Xerox copies рддेрдЬी рд╕े рдмрдиाрдмाрддा рд░рд╣рддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╣рдоाрд░े рдлेрдлреЬों рдоें рддेрдЬी рд╕े рд▓ाрдЦों рд╡ाрдпрд░рд╕ рдкрдирдк рдЬाрддे рд╣ैं। рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рдлेрдлреЬों рдХो рдЪोрдХ рдХрд░рдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджेрддे рд╣ैं। рдЦूрди рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░рдХे рдкूрд░े рд╢рд░ीрд░ рдоें рджौреЬрдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं। рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рд╕ांрд╕ рд▓ेрдиे рдоें рддрдХрд▓ीрдл рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै। рдФрд░ рдЗрд╕ рдЬрдЧрд╣ рдЖрдХрд░ рдЬिрди рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХा рдЗрдо्рдпूрди рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рд▓реЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬрд▓्рджी рд╣ी рдПंрдЯीрдмॉрдбी рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдирд╣ीं рдХрд░ рдкाрддा рдРрд╕े рдорд░ीрдЬों рдХी рдоौрдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।


рд╣рдоाрд░ा рдЗрдо्рдпूрди рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХैрд╕े рд▓реЬрддा рд╣ै рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े?

рдЬैрд╕े рд╣ी рд╣рдоाрд░े Ribosome рдХी рдорджрдж рд╕े рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдЕрдкрдиी рдЬрдирд╕рдЦ्рдпा рдмреЭाрддा рд╣ै। рд╣рдоाрд░े рдлेрдлреЬों рдоें рдЪाрд░ों рддрд░рдл рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╣ी рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХा рдЗрдо्рдпूрди рд╕िрд╕्рдЯрдо рддुрд░ंрдд рдЕрд▓рд░्рдЯ рдкрд░ рдЖ рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрд╕े рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХुрдЫ рдЧрд▓рдд рдмाрд╣рд░ी рдЖрдХ्рд░рдордгрдХाрд░ी рд╣ै рдЬो рд╢рд░ीрд░ рдоें рдШुрд╕ рдЖрдпा рд╣ै। рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╕ैрдиिрдХ рдпाрдиि рдХी рдПंрдЯीрдмाрдбी рдЗрд╕ рдмाрд╣рд░ी рдЖрдХ्рд░рдордгрдХाрд░ी рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХो рдоाрд░рдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджेрддे рд╣ैं। рдлेрдлреЬों рдоें рдЬो рд╕ैрдиिрдХ рдПंрдЯीрдмाрдбी рдФрд░ рдЖрдХ्рд░рдордгрдХाрд░ी рд╡ाрдпрд░рд╕ рдоें рдпुрдж्рдз рд╣ोрддा рд╣ै рдЙрд╕рд╕े рд╣рдоाрд░े рдЕрди्рджрд░ рдХा рдоाрд╣ौрд▓ рдЧрд░्рдо рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрд╕ी рд╕े рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдоें рдмुрдЦाрд░ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЬрдм рдЕрди्рджрд░ рдХुрдЫ рдЙрдерд▓-рдкुрдерд▓ рд╣ोрддी рд╣ै рд╡рд╣ी рдмुрдЦाрд░ рдХी рдоुрдЦ्рдп рд╡рдЬрд╣ рд╣ोрддी рд╣ै। рдорддрд▓рдм рдХि рд╣рдоाрд░ा рд╢рд░ीрд░ рдХिрд╕ी рдЧрд▓рдд рдЪीрдЬ рд╕े рд▓реЬ рд░рд╣ा рд╣ोрддा рд╣ै।

рдЕрдм рдпрд╣ां рдПрдХ рдЪीрдЬ рдЕрд▓рдЧ рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ोрддी рд╣ै। рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЬिрддрдиे рдПंрдЯीрдмाрдбी рд╣ै। рд╡ो рдЬिрддрдиे рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХो рдоाрд░ рд░рд╣े рд╣ोрддे рд╣ैं। рд╡ाрдпрд░рд╕ рдЙрд╕рд╕े рдХрд╣ीं рдЬ्рдпाрджा рдЧрддि рд╕े рдкैрджा рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ोрддा рд╣ै। рдФрд░ рд╡ो рд╣рдоाрд░े рдЗрдо्рдпूрди рд╕िрд╕्рдЯрдо рдкрд░ рд╣ी рд╣ाрд╡ी рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рдХाрдмू рдоें рдирд╣ीं рдЖ рдкा рд░рд╣ा рд╣ोрддा।

рддрдм рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХा рджूрд╕рд░ा рдоुрдЦ्рдп рд╕िрд╕्рдЯрдо рди्рдпूрдХ्рд▓िрдпрд╕ рд╕ंрдХेрдд рджेрддा рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХो рдоाрд░-рдоाрд░ рдХे рдЦрдд्рдо рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा। рдЬिрддрдиे рд╡ाрдпрд░рд╕ рдоाрд░े рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं рдЙрд╕рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдкैрджा рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рд╣े рдЗрдо्рдпूрди рд╕िрд╕्рдЯрдо рддुрдо рдЦूрдм рд╕ाрд░े рдПंрдЯीрдмाрдбी рдмрдиाрдУ। 

рдлिрд░ рд╣рдоाрд░ा рдЗрдо्рдпूрди рд╕िрд╕्рдЯрдо рдЦूрдм рд╕ाрд░े рдПंрдЯीрдмाрдбी рдкैрджा рдХрд░рддा рд╣ैं। рдФрд░ рд╡ो рдПंрдЯीрдмाрдбी рдЪाрд░ों рддрд░рдл рд╕े рд╡ाрдпрд░рд╕ рдкрд░ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХрд░ рджेрддे рд╣ैं। рдЕрдм рдЬिрддрдиे рд╡ाрдпрд░рд╕ рдкैрджा рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрддे рдЙрд╕рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдорд░ рд░рд╣े рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╕ंрдХ्рд░рдордг рдЦрдд्рдо рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै।


рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рдХिрд╕рдХी рдоौрдд рд╣ोрддी рд╣ै рдФрд░ рдХ्рдпों

рдЬैрд╕ा рдХि рд╣рдордиे рдКрдкрд░ рдЖрдкрдХो рдмрддाрдпा। рдЬैрд╕े рд╣ी рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдоें рд╡ाрдпрд░рд╕ рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░рддा рд╣ै। рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХा рдЗрдо्рдпूрди рд╕िрд╕्рдЯрдо рдпाрдиि рдХि рдбिрдлेрди्рд╕ рдордХेрдиिрдЬ्рдо рдЙрд╕рд╕े рд▓реЬрдиे рд▓рдЧ рдЬाрддा рд╣ै। рдЬिрд╕ рд╡рдЬрд╣ рд╕े рд╢рд░ीрд░ рдоें рдмुрдЦाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै। 

рд▓ेрдХिрди рдЬिрддрдиी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рд╡ाрдпрд░рд╕ рдкैрджा рд╣ोрддे рд╣ैं। рддो рд╣рдоाрд░ा рдЗрдо्рдпूрди рд╕िрд╕्рдЯрдо рдЙрд╕ी рдЕрдиुрдкाрдд рдоें рдЦूрдм рд╕ाрд░े рдПंрдЯीрдмाрдбी рдмрдиाрддा рд╣ै। рдПंрдЯीрдмाрдбी рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╡ो рд╕ैрдиिрдХ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЬो рдХिрд╕ी рднी рдмीрдоाрд░ी рд╕े рд▓реЬрддे рд╣ैं।

рдЕрдм рдЬिрдирдХा рдЗрдо्рдпूрди рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рд╡ो рдЬрд▓्рджी рд╣ी рдФрд░ рднрд░рдкूрд░ рдоाрдд्рд░ा рдоें рдПंрдЯीрдмाрдбी рдирд╣ीं рдмрдиा рдкाрддा। рдЕрдм рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╕ैрдиिрдХों рд╕े рджुрд╢्рдорди рдпाрдиि рдХी рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдЕрдзिрдХ рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै। рдФрд░ рд╡рд╣ рд╣рдоाрд░े рдбिрдлेрди्рд╕ рдоेрдХेрдиिрдЬ्рдо рдХो рдз्рд╡рд╕्рдд рдХрд░ рджेрддा рд╣ै। рдлेрдлреЬों рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдирд╖्рдЯ рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं। рд╢рд░ीрд░ рдоें рдУрдХ्рд╕ीрдЬрди рдХी рдХрдоी рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै। рдФрд░ рдзीрд░े-рдзीрд░े рдорд░ीрдЬ рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।

рдЕрддः рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рдЙрди्рд╣ीं рдорд░ीрдЬों рдХी рдоृрдд्рдпु рд╣ोрддी рд╣ै। рдЬिрдирдХा рдбिрдлेрди्рд╕ рдордХेрдиिрдЬ्рдо рдпाрдиि рдХि рдЗрдо्рдпूрди рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрддा рд╣ै।


рдХ्рдпा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै?

рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХा рдПрдХ рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд░ूрдк рдЪीрди рдХे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे 10рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рдЦोрдЬ рд▓िрдпा рдеा। рд▓ेрдХिрди 1796 рдоें рдПрдбрд╡рд░्рдб рдЬेрдирд░ рдиे рдкाрдпा рдХि рдЪेрдЪрдХ рдХे рд╣рд▓्рдХे рд╕ंрдХ्рд░рдордг рдХी рдПрдХ рдбोрдЬ рдЪेрдЪрдХ рдХे рдЧंрднीрд░ рд╕ंрдХ्рд░рдордг рд╕े рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рджे рд░рд╣ी рд╣ै। рдПрдбрд╡рд░्рдб рдЬेрдирд░ (рд╕рди्‌ 1749-1823) рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рдХाрдпрдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рддрдеा рдЪेрдЪрдХ рдХे рдЯीрдХे рдХे рдЖрд╡िрд╖्рдХाрд░рдХ рдеे।

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗрд╕ рдкрд░ рдФрд░ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдЗрд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХा рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рднी рдХिрдпा рдФрд░ рдЙрдирдХे рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ों рдХो рджो рд╕ाрд▓ рдмाрдж рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा।

рддрднी 'рд╡ैрдХ्рд╕ीрди' рд╢рдм्рдж рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि рд╣ुрдИ।  рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХो рдЖрдзुрдиिрдХ рджुрдиिрдпा рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХीрдп рдЙрдкрд▓рдм्рдзिрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рдХрд░ीрдм рдмीрд╕ рд╕े рддीрд╕ рд▓ाрдЦ рд▓ोрдЧों рдХी рдЬाрди рдмрдЪ рдкाрддी рд╣ै।

рдЖрдзुрдиिрдХ рд╕рдордп рдоें рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рджрд╡ाрдУं (Drugs) рдФрд░ рдЯीрдХे (Vaccines) рдмрдиाрдиे рдХी рдкрдж्рдзрддि рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै рдХि рд╕्рдоॉрд▓ рдкॉрдХ्рд╕ (Small Pox) рдЬैрд╕े рд░ोрдЧ рдХो рджुрдиिрдпा рд╕े рдЦрдд्рдо рдХिрдпा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै। 

рдЖрдкрдХो рдЬाрдирдХрд░ рд╣ैрд░рдд рд╣ोрдЧी рдХी рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдоें рдЯीрдХे (Vaccines) рдХे рдХाрд░рдг рдЕрднीрддрдХ рд╕िрд░्рдл рд╕्рдоॉрд▓рдкॉрдХ्рд╕ рд╣ी рд╡рд╣ рд░ोрдЧ рд╣ै рдЬिрд╕рд╕े рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдХो рдоुрдХ्рддि рдоिрд▓ рдкाрдИ рдкाрдИ рд╣ै। 1980 рдоें рджुрдиिрдпा рд╕्рдоॉрд▓рдкॉрдХ्рд╕ рдоुрдХ्рдд рдШोрд╖िрдд рд╣ुрдИ। рд╡рд░्рд▓्рдб рд╣ेрд▓्рде рдЕрд╕ेंрдмрд▓ी рдиे рдпрд╣ рдШोрд╖рдгा рдХी рдеी। WHO рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕрдЧрд░ рдХोрдИ рд░ोрдЧ 10 рд▓ाрдЦ рдХी рдЬрдирд╕ँрдЦ्рдпा рдоें рдХिрд╕ी рдПрдХ рдХो рд╣ो рддो рдЙрд╕ рдмिрдоाрд░ी рд╕े рдоुрдХ्рддि рдоिрд▓рдиा рдоाрди рд▓िрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕рджिрдпों рддрдХ рдордиुрд╖्рдпों рдиे рдЗрд╕ рд╡िрд╖ाрдгु рдФрд░ рд░ोрдЧ рд╕े рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХिрдпा। рдпрд╣ рд░ोрдЧ рдХिрддрдиा рдЦрддрд░рдиाрдХ рдеा, рдРрд╕े рд╕рдордЭें рдХि рдЗрд╕рд╕े рдкीрдб़िрдд рд╣рд░ 3 рдоें рд╕े 1 рдХी рдоौрдд рд╣ोрддी рдеी рдФрд░ рдЬो рдмрдЪрддे рдеे, рдЙрдирдХे рдЪेрд╣рд░े рдкрд░ рд╣рдоेрд╢ा рдХे рд▓िрдП рдЧрд╣рд░े рджाрдЧ рд░рд╣рддे рдеे рдФрд░ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЕंрдзाрдкрди рднी рдЭेрд▓рдиा рд╣ोрддा рдеा। 20рд╡ीं рд╕рджी рдоें рдЗрд╕ рдмीрдоाрд░ी рдХे рдХाрд░рдг 30 рдХрд░ोрдб़ рдоौрддों рдХा рдЖंрдХрд▓рди рдХिрдпा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдкрд░ рд╣рдо рдмрддाрддे рдЪрд▓ें рдХी рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рд▓ोрдЧों рдХा рдЬीрд╡рди рдмрдЪाрдиे рдХा рд╢्рд░ेрдп рдПрдбрд╡рд░्рдб рдЬेрдирд░ рдХो рдЬाрддा рд╣ै। (рд╡рд╣ीं рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЬीрд╡рди рдЧрд╡ाрдиे рдХा рд╢्рд░ेрдп рдПрдбोрд▓्рдл рд╣िрдЯрд▓рд░ рдХो рдЬाрддा рд╣ै।)


рд╣рдоाрд░ी рдк्рд░рддिрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХाрд░्рдп рдХैрд╕े рдХрд░рддा рд╣ै?

рд╣рдоाрд░ी рдк्рд░рддिрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХे рддीрди рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░्рдп рд╣ैं। 

рдкрд╣рд▓ा- рдЗрди рд░ोрдЧрдЬрдирдХों рдХा рдкрддा рд▓рдЧा рд░рд╣ा рд╣ै। 

рджूрд╕рд░ा- рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рд╕े рдЗрди рд░ोрдЧрдЬрдирдХों рдХो рд╣рдЯाрдиे рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЦिрд▓ाрдл рдпुрдж्рдз рдЫेрдб़рдиा। рдпрд╣ рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХे рднीрддрд░ рд╢्рд╡ेрдд рд░рдХ्рдд рдХोрд╢िрдХाрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╢्рд╡ेрдд рд░рдХ्рдд рдХोрд╢िрдХाрдПं рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕ेрдиा рд╣ोрддी рд╣ैं। рд╡े рд░ोрдЧрдЬрдирдХों рд╕े рд▓рдб़рддी рд╣ैं рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╢рд░ीрд░ рд╕े рдиिрдХाрд▓ рджेрддी рд╣ैं рдФрд░ рдЬрдм рдРрд╕ा рд╣ोрддा рд╣ै, рддो рд╣рдоाрд░ा рд╢рд░ीрд░ рд▓рдХ्рд╖рдг рджिрдЦाрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджेрддा рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рдмुрдЦाрд░, рдЦांрд╕ी рдФрд░ рдЬुрдХाрдо рдпे рд╕рднी рд▓рдХ्рд╖рдг рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рд╣рдоाрд░ा рд╢рд░ीрд░ рд▓рдб़ рд░рд╣ा рд╣ै рдЗрд╕ рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рд╕े рдЗрд╕े рд╣рдЯा рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рд╕े рд░ोрдЧрдЬрдирдХ рдХो рд╣рдЯाрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рд╢्рд╡ेрдд рд░рдХ्рдд рдХोрд╢िрдХाрдПं рд░ोрдЧрдЬрдирдХों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдПंрдЯीрдмॉрдбी рдЬाрд░ी рдХрд░рддी рд╣ैं рддाрдХि рдРрд╕ा рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХे।

рдк्рд░рддि рдк्рд░рддिрд░рдХ्рд╖ा рд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХा рддीрд╕рд░ा рдХाрдо рдпрд╣ рдпाрдж рд░рдЦрдиा рд╣ै рдХि, рдХैрд╕े рдпाрдж рд░рдЦें рдПрдХ рд░ोрдЧрдЬрдирдХ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдХрд░рдиे рдФрд░ рд▓рдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдЬो рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рдПрдХ рдмाрд░ рд╕ाрдордиा рдХрд░ рдЪुрдХा рд╣ै  рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХो рдкрд╣рд▓े рд╕े рддैрдпाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं, рдаीрдХ рдПрдХ рдоॉрдХ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХी рддрд░рд╣ рдпрд╣ рд╢рд░ीрд░ рдХो рд░ोрдЧрдЬрдирдХ рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕े рдХैрд╕े рд▓рдб़рдиा рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕े рд╢рд░ीрд░ рд╕े рдиिрдХाрд▓рдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рдмрдиाрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै рддाрдХि рдЬрдм рд╡рд╣ рд░ोрдЧрдЬрдирдХ рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рд╢рд░ीрд░ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рд╣рдоाрд░ा рд╢рд░ीрд░ рдЙрд╕рд╕े рд▓рдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рддैрдпाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рдПрдХ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ीрдд рдпोрдЬрдиा рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдПंрдЯीрдмॉрдбी рдХैрд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░ें рдФрд░ рдЗрд╕े рд╢рд░ीрд░ рд╕े рд╣рдЯा рджें рддाрдХि рд╣рдоाрд░ी рдк्рд░рддिрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी рд░ोрдЧрдЬрдирдХ рд╕े рд▓рдб़рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ो рд╕рдХे।


рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХैрд╕े рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рдмрдЪाрддी рд╣ै

рджोрд╕्рддों рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдорддрд▓рдм рдЯीрдХा рдЬो рдХि рдХोрд░ोрдиा рдмीрдоाрд░ी рд╕े рдмрдЪाрд╡ рдХा рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдЙрдкाрдп рд╣ै। рд╡ो рднी рдПंрдЯीрдмाрдбी рд╡ाрд▓ी рде्рдпोрд░ी рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░рддी рд╣ै। рдХोрд░ोрдиा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди (Corona Vaccine) рдФрд░ рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдХрд░рддा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд╕िрд░्рдл рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдоें рдПंрдЯीрдмाрдбी рдмрдиाрдиे рдХा рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै। рдЬिрд╕рд╕े рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╢рд░ीрд░ рдоें рдШुрд╕рддे рд╣ी рдоाрд░ рджिрдпा рдЬाрдП।

рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рднी рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा рд╣ी рдПрдХ рд░ूрдк рд╣ोрддा рд╣ै рдпाрдиि рдХी рдХोрд░ोрдиा рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рд╢рд░ीрд░ рдоें рдирдХрд▓ी рдХोрд░ोрдиा рдбाрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдирдХрд▓ी рдорддрд▓рдм рдХрдордЬोрд░ рдпा рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдп। рдЕрдм рд╣ोрддा рдХ्рдпा рд╣ै рдХि рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдПрдХ RNA рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЬैрд╕े рд╣рдоाрд░ा рд╢рд░ीрд░ DNA рд╕े рдмрдиा рд╣ोрддा рд╣ै। рд╡ैрд╕े рд╣ी рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा RNA рд╕े।

рдЕрдм рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे рдХोрд░ोрдиा рдХा RNA рд▓ेрдХрд░ рдХрдордЬोрд░ рдХрд░рдХे рдПрдХ рдирдХрд▓ी рдХोрд░ोрдиा рдмрдиाрдпा рд╣ोрддा рд╣ै। рдФрд░ рдЙрд╕рдоें рдХेрдоिрдХрд▓ рдоिрд▓ा рджिрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕े рд╣ी рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдЕрдм рдЗрд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдорддрд▓рдм рдХोрд░ोрдиा рдХे рдХрдордЬोрд░ RNA рдХो рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХे рд░ूрдк рдоें рдЗंрдЬेрдХ्рд╢рди рд╕े рд╢рд░ीрд░ рдоें рдбाрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЬैрд╕े рд╣ी рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा RNA рд╢рд░ीрд░ рдоें рдкрд╣ुंрдЪрддा рд╣ै। рд╣рдоाрд░ा рдЗрдо्рдпूрди рд╕िрд╕्рдЯрдо рдЕрд▓рд░्рдЯ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрд╕े рд▓рдЧрддा рд╣ै рд╢рд░ीрд░ рдкрд░ рдХिрд╕ी рдмाрд╣рд░ी рдЖрдХ्рд░рдордгрдХाрд░ी рд╢рдд्рд░ु рдиे рдЖрдХ्рд░рдордг рдХिрдпा рд╣ै। рдЙрд╕े рдирд╣ीं рдкрддा рд╣ोрддा рдХि рдпे рдирдХрд▓ी рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╣ै рдЬो рд╢рд░ीрд░ рдХा рдХुрдЫ рдирд╣ीं рдмिрдЧाреЬ рд╕рдХрддा।

рд╣рдоाрд░ा рдЗрдо्рдпूрди рд╕िрд╕्рдЯрдо рдЙрд╕े рдЕрд╕рд▓ी рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕рдордЭ рдХрд░ рдЙрд╕рд╕े рд▓реЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдПंрдЯीрдмाрдбी рдкैрджा рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдХрднी-рдХрднी рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд▓рдЧрд╡ाрдиे рдХे рдмाрдж рдХुрдЫ рд▓ोрдЧों рдХो рдмुрдЦाрд░ рдЖрддा рд╣ै। рдФрд░ рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЗрддрдиे рдПंрдЯीрдмाрдбी рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рдХि рдЬрдм рдХрднी рднी рд╢рд░ीрд░ рдкрд░ рдЕрд╕рд▓ी рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдЖрдХ्рд░рдордг рдХрд░рддा рд╣ै। рд╡ो рдПंрдЯीрдмाрдбी рддुрд░ंрдд рдЙрд╕े рдоाрд░ рдЧिрд░ाрддे рд╣ैं।

рддрднी рддो рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд▓рдЧрд╡ाрдпा рд╣ुрдЖ рд╡्рдпрдХ्рддि рдЬрдм рдХрднी рднी рдХोрд░ोрдиा рд╕ंрдХ्рд░рдоिрдд рд╣ो рднी рдЬाрддा рд╣ै। рддो рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдаीрдХ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрд╕ рдХेрд╢ рдоें рдЙрд╕рдХी рдоृрдд्рдпु рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддी।


рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдоें рдХिрддрдиे рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рдХोрд░ोрдиा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдмрди рд░рд╣ी рд╣ै?

рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп  рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдоें рдЪाрд░ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рдХोрд░ोрдиा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдмрди рд░рд╣ी рд╣ै

1. рдЖрд░рдПрдирдП-рдбीрдПрдирдП рдЖрдзाрд░िрдд рд╡ैрдХ्рд╕ीрди

2. рдк्рд░ोрдЯीрди рдЖрдзाрд░िрдд рд╡ैрдХ्рд╕ीрди 

3. рд╡ाрдпрд░рд▓ рд╡ेрдХ्рдЯрд░ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди 

4.рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдп рдпा рдХрдордЬोрд░ рдкрдб़ рдЪुрдХे рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рдмрдиी рд╡ैрдХ्рд╕ीрди 


рдЖрд░рдПрдирдП-рдбीрдПрдирдП рдЖрдзाрд░िрдд рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХैрд╕े рдХрд░рддा рд╣ै рдХाрдо? 

рдЖрд░рдПрдирдП-рдбीрдПрдирдП рдЖрдзाрд░िрдд рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХो рдмрдиाрдиे рдоें рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдЬेрдиेрдЯिрдХ рдХोрдб рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдПрдХ рдЫोрдЯे рд╕े рд╣िрд╕्рд╕े рдХो рдЬрдм рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЗंрдЬेрдХ्рдЯ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рддो рдпрд╣ рд╢рд░ीрд░ рдоें рд╡ाрдпрд░рд▓ рдк्рд░ोрдЯीрди рдмрдиाрддा рд╣ै, рди рдХि рдкूрд░ा рд╡ाрдпрд░рд╕। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╢рд░ीрд░ рдХा рдк्рд░рддिрд░рдХ्рд╖ा рддंрдд्рд░ рд╡ाрдпрд░рд╕ рдкрд░ рд╣рдорд▓ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдоॉрдбрд░्рдиा рдХंрдкрдиी рдиे рдЖрд░рдПрдирдП рдЖрдзाрд░िрдд рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд╣ी рдмрдиाрдИ рд╣ै, рдЬिрд╕े рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЖрдкाрддрдХाрд▓ीрди рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХी рдоंрдЬूрд░ी рджी рд╣ै।


рдк्рд░ोрдЯीрди рдЖрдзाрд░िрдд рд╡ैрдХ्рд╕ीрди 

рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХी рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХो рдмрдиाрдиे рдоें рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдк्рд░ोрдЯीрди рд╕ेрд▓्рд╕ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдк्рд░ोрдЯीрди рд╕ेрд▓्рд╕ рд╕े рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕्рдЯ्рд░ेрди рдХे рдЬрд░िрдП рдЗрдо्рдпूрдиिрдЯी рд╡िрдХрд╕िрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ै।


рд╡ाрдпрд░рд▓ рд╡ेрдХ्рдЯрд░ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди 

рд╡ाрдпрд░рд▓ рд╡ेрдХ्рдЯрд░ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХो рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд╣рд▓े рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕्рдЯ्рд░ेрди рдХो рд╕ंрдХ्рд░рдордгрдоुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдлिрд░ рдЙрд╕рдХे рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рд╕े рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдк्рд░ोрдЯीрди рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЙрди рдк्рд░ोрдЯीрди्рд╕ рдХे рдЬрд░िрдП рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЗрддрдиी рдЗрдо्рдпूрдиिрдЯी рд╡िрдХрд╕िрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ै рдХि рд╡ो рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рд╕ंрдХ्рд░рдордг рдХो рд░ोрдХ рд▓े। рдСрдХ्рд╕рдлोрд░्рдб-рдПрд╕्рдЯ्рд░ाрдЬेрдиेрдХा рдХी рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдФрд░ рд░ूрд╕ рдХी 'рд╕्рдкूрддрдиिрдХ-рд╡ी' рд╡ाрдпрд░рд▓ рд╡ेрдХ्рдЯрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд╣ी рд╣ै।


рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдп рдпा рдХрдордЬोрд░ рдкрдб़ рдЪुрдХे рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рдмрдиी рд╡ैрдХ्рд╕ीрди 

рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХी рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХो рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдп рд╣ो рдЪुрдХे рдпा рдХрдордЬोрд░ рдкрдб़ рдЪुрдХे рдРрд╕े рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рд╕्рдЯ्рд░ेрди рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬिрдирдоें рд╕ंрдХ्рд░рдордг рдлैрд▓ाрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдЦрдд्рдо рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рд╢рд░ीрд░ рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рд▓рдб़рдиा рд╕ीрдЦрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЗрдо्рдпूрдиिрдЯी рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддा рд╣ै, рдЬो рдмाрдж рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рд▓рдб़рдиे рдоें рдХाрдо рдЖрддी рд╣ै। рдЪीрди рдХी рдХोрд░ोрдиाрд╡ैрдХ рдЗрд╕ी рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд╣ै। 


рдХौрди рд╕ा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдЬ्рдпाрджा рдЕрд╕рд░рджाрд░ рд╣ै?

рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиे рдкрд░ рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХी Pfizer (BioNTech) рдЬ्рдпाрджा рдЕрд╕рд░рджाрд░ рд╣ै। рд▓рдЧрднрдЧ 95% рдЗрдлेрдХ्рдЯिрд╡ рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХा рднंрдбाрд░рдг -80 рд╕े -60 рдбिрдЧ्рд░ी рдкрд░ рд╣ी рд╕рдо्рднрд╡ рд╣ै। 

рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рднाрд░рдд рдоें рдХिрддрдиे рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдХोрд░ोрдиा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै?

рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рднाрд░рдд рдоें рддिрди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдХोрд░ोрдиा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै:- 

1. рдХोрд╡ैрдХ्рд╕िрди, 2. рдХोрд╡िрд╢िрд▓्рдб 3. рд╕्рдкुрддрдиिрдХ V

рднाрд░рдд рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рддिрди рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХा рд╡िрд▓्рдХрдк рдЙрдирдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा рдмेрд╣рддрд░ 

1. рдХोрд╡ैрдХ्рд╕िрди

рдХрдо्рдкрдиी:- рдЖрдЗрд╕ीрдПрдордЖрд░ (рднाрд░рдд рдмाрдпोрдЯेрдХ рд╣ै рдХोрд╡ैрдХ्рд╕िрди рдХा рдиिрд░्рдоाрддा)

рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХे рдк्рд░рдХाрд░:- рдЗрдиेрдХ्рдЯिрд╡ेрдЯेрдб (рдбेрдб рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕)

рдХिрддрдиी рдбोрдЬ:- 2 (рджोрдиों рдоें рдПрдХ рд╣ी рд╡ाрдпрд░рд╕)

рдЯिрдХे рдХी рджूрд╕рд░ी рдбोрдЬ рдХिрддрдиे рджिрди рдмाрдж:- 28 рджिрди рдмाрдж 

рдХिрддрдиी рдк्рд░рднाрд╡ी:- 78 рдлीрд╕рджी 

рдХिрддрдиे рджेрд╢ों рдоें:- рдХेрд╡рд▓ рднाрд░рдд рдоें 

2. рдХोрд╡िрд╢िрд▓्рдб 

рдХрдо्рдкрдиी:- рдСрдХ्рд╕рдлोрд░्рдб рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी, рдПрд╕्рдЯ्рд░ाрдЬेрдиेрдХा рдФрд░ рднाрд░рддीрдп рдХंрдкрдиी рд╕ीрд░рдо рдЗंрд╕्рдЯिрдЯ्рдпूрдЯ

рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХे рдк्рд░рдХाрд░:- рд╡ाрдпрд░рд▓ рд╡ेрдХ्рдЯрд░ (рдЪिрдо्рдкैंрдЬी рдоें рдкाрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдПрдбेрдиोрд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े)

рдХिрддрдиी рдбोрдЬ:- 2 ((рджोрдиों рдоें рдПрдХ рд╣ी рд╡ाрдпрд░рд╕)

рдЯिрдХे рдХी рджूрд╕рд░ी рдбोрдЬ рдХिрддрдиे рджिрди рдмाрдж:- 42-56 рджिрди (рдЬ्рдпाрджा рдЕंрддрд░ाрд▓ рдкрд░ рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी)

рдХिрддрдиी рдк्рд░рднाрд╡ी:- 78 рдлीрд╕рджी 

рдХिрддрдиे рджेрд╢ों рдоें:- 80 рд╕े рдЕрдзिрдХ рджेрд╢ों рдоें 

3. рд╕्рдкुрддрдиिрдХ V

рдХрдо्рдкрдиी:- рд░ूрд╕ рдоें рдмрдиी рд╣ै, рднाрд░рдд рдоें рдбॉ0 рд░ेрдб्рдбीрдЬ рд▓ैрдм рдмрдиा рд░рд╣ी 

рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХे рдк्рд░рдХाрд░:- рд╡ाрдпрд░рд▓ рд╡ेрдХ्рдЯрд░ (рдЗрд╕рдоें рджो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े. рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕рдХे рджोрдиों рдбोрдЬ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ैं)

рдХिрддрдиी рдбोрдЬ:- 2 (рджोрдиों рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╣ै. рдЗрд╕рд▓िрдП рджोрдиों рдХो рд▓рдЧрд╡ाрдиा рдЬрд░ूрд░ी)

рдЯिрдХे рдХी рджूрд╕рд░ी рдбोрдЬ рдХिрддрдиे рджिрди рдмाрдж:- 21 рджिрди рдмाрдж 

рдХिрддрдиी рдк्рд░рднाрд╡ी:- 90.1 рдлीрд╕рджी 

рдХिрддрдиे рджेрд╢ों рдоें:- 60 рд╕े рдЕрдзिрдХ рджेрд╢ों рдоें 

рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рд╣рдо рдкाрддे рд╣ैं рдХी рд╕्рдкुрддрдиिрдХ V рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдЬ्рдпाрджा рдмेрд╣рддрд░ рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рдХी рдк्рд░рднाрд╡ी рдЫрдорддा 90.1 рдлीрд╕рджी рд╣ै। рдФрд░ рджूрд╕рд░ी рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХी рдЗрд╕ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХी рджूрд╕рд░ी рдбोрдЬ 21 рджिрди рдХे рдмाрдж рд╣ी рд╣рдо рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं। 

рдиोрдЯ:- рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рднाрд░рдд рдоें рд╕ाрд░े рд╕рд░рдХाрд░ी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों рдоें рдХोрд░ोрдиा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХे рд░ूрдк рдоें рдХोрд╡िрд╢िрд▓्рдб рджिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЕрдм рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдарддा рд╣ै рд╣ी рдХी рдХ्рдпा рд╣рдоें рдХोрд╡िрд╢िрд▓्рдб рд▓ेрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХी рдирд╣ीं। рддो рдЬрдмाрдм рд╣ै- рд╣ाँ, рд╣рдоें рдЗрди्рддेрдЬाрд░ рдХрд░рдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд╣ै рдЬो рднी рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдоिрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै рд╡िрд▓рдо्рдм рди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЗрд╕े рддुрд░ंрдд рд▓ें। 


рдХ्рдпा рдХोрд░ोрдиा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд▓ेрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै?

рдХोрд░ोрдиा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд▓ेрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ी рдирд╣ीं рдЕрдкिрддु рдпрд╣ рдЕрддि рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। 

рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рдЖрдк рдЖрдкрдиे рдЖрдкрдХो рддिрди рд╣ी рддрд░ीрдХे рд╕े рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं:-

1. рдЖрдк рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдХो рдПрдХ рдмंрдж рдХрдорд░े рдоें рдмंрдж рдХрд░ рд▓ें।

2. рдЖрдк рдХोрд░ोрдиा рдкॉрдЬिрдЯिрд╡ рд╣ो рдХрд░ рд╡ाрдкрд╕ рдиिрдЧेрдЯिрд╡ (рдаीрдХ) рд╣ो рдЬाрдПं। рдЗрд╕рд╕े рдпрд╣ рд╣ोрдЧा рдХी рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рдиेрдЪुрд░рд▓ рд░ूрдк рд╕े рдПंрдЯीрдмाрдбी рдмрди рдЬाрдПрдЧा рдЬो рдХोрд░ोрдиा рд╕े рд▓реЬрдиे рдоें рдЖрдкрдХो рдорджрдж рдХрд░ेрдЧा।

3. рдХोрд░ोрдиा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд▓े рдХрд░। 

рдЗрд╕рдоें рдХोрдИ рджो рд░ाрдп рдирд╣ीं рдХी рд╣рд░ рд╣ाрд▓ рдоें рдХोрд░ोрдиा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд▓ेрдиा рд╣ी рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै।


рдЯीрдХा рд▓рдЧрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдХ्рдпा рд╕рддрд░्рдХрддा рдмрд░рддрдиी рдЪाрд╣िрдП? 

➤ рдЕрдЧрд░ рдХिрди्рд╣ीं рдХो рдХिрд╕ी рджрд╡ा рд╕े рдПрд▓рд░्рдЬी рд╣ै рддो рдХोрд░ोрдиा рдЯीрдХा рд▓рдЧрд╡ाрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рдЬрд░ूрд░ рд▓ेрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдХंрдк्рд▓ीрдЯ рдм्рд▓рдб рдХाрдЙंрдЯ (CBC), C-рд░िрдПрдХ्рдЯिрд╡ рдк्рд░ोрдЯीрди (CRP) рдпा рдЗрдо्рдпूрдиोрдЧ्рд▓ोрдм्рдпुрд▓िрди-E (IgE) рд▓ेрд╡рд▓ рдХी рдЬांрдЪ рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।

➤ рдЕрдЧрд░ рдЯीрдХा рд▓ेрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдХोрдИ рджрд╡ाрдИ рдЦाрдиे рдХो рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ो рддो рдЬрд░ूрд░ рдЦाрдПं। рдЯीрдХाрдХрд░рдг рдХो рд▓ेрдХрд░ рдХिрд╕ी рддрд░рд╣ рдХा рддрдиाрд╡ рди рдкाрд▓ें, рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рд╣рдЬ рд░рд╣ें।

➤ рдбाрдЗрдмिрдЯीрдЬ рдпा рдм्рд▓рдб рдк्рд░ेрд╢рд░ рдХे рдорд░ीрдЬ рдХो рдЯीрдХा рд▓ेрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕ुрдЧрд░ рдФрд░ рдм्рд▓рдб рдк्рд░ेрд╢рд░ рд▓ेрд╡рд▓ рдХो рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд▓ाрдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै। рдХैंрд╕рд░ рдХे рдорд░ीрдЬों рдФрд░ рдЦाрд╕рдХрд░ рдЬिрдирдХी рдХीрдоिрдпोрдеेрд░рдкी рд╣ुрдИ рд╣ै, рдЙрди्рд╣ें рдбॉрдХ्рдЯрд░ों рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рдоाрдирдиी рдЪाрд╣िрдП।

➤ рдХोрд╡िрдб рдХे рдЗрд▓ाрдЬ рдХे рджौрд░ाрди рдЬिрди्рд╣ें рдм्рд▓рдб рдк्рд▓ाрдЬ्рдоा рдпा рдоोрдиोрдХ्рд▓ोрдирд▓ рдПंрдЯिрдмॉрдбीрдЬ рдЪрдв़ाрдпा рдЧрдпा рд╣ो рдпा рдлिрд░ рдЬो рдкिрдЫрд▓े рдбेрдв़ рдорд╣ीрдиों рдоें рдХोрд░ोрдиा рд╕े рд╕ंрдХ्рд░рдоिрдд рд╣ुрдП рд╣ों, рдЙрди्рд╣ें рдЕрднी рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдирд╣ीं рд▓ेрдиा рдЪाрд╣िрдП।


рдЯीрдХा рд▓рдЧ рдЬाрдиे рдХे рдмाрдж рдХ्рдпा?

➤ рдЯीрдХा рд▓рдЧрд╡ाрдиे рдХे рдмाрдж рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд╕ेंрдЯрд░ рдоें рддрдм рддрдХ рдЬрд░ूрд░ рд░ुрдХे рд░рд╣ें рдЬрдм рддрдХ рдХि рдЖрдкрдХो рдЬाрдиे рдХी рдЕрдиुрдорддि рдирд╣ीं рджी рдЬाрдП। рд╕ेंрдЯрд░ рдкрд░ рдЖрдкрдХो рдЗрд╕рд▓िрдП рд░ुрдХрдиे рдХो рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рддाрдХि рдкрд░рдЦा рдЬा рд╕рдХे рдХि рдЯीрдХा рд▓рдЧрдиे рд╕े рдЖрдкрдоें рдХोрдИ рд╕ाрдЗрдб рдЗрдлेрдХ्рдЯ рддो рдирд╣ीं рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै।

➤ рдЬрд╣ां рд╕ूрдИ рдЪुрднोрдИ рдЧрдИ рд╣ै, рд╡рд╣ां рдеोрдб़ी рд╕ी рд╕ूрдЬрди рдФрд░ рд╣рд▓्рдХा рдмुрдЦाрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рд▓рдХ्рд╖рдг рд╣ैं। рдЯीрдХा рд▓рдЧрдиे рдХे рдмाрдж рд╕ूрдЬрди рдФрд░ рдмुрдЦाрд░ рд╣ो рддो рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдирд╣ीं рдШрдмрд░ाрдПं। рд╕ंрднрд╡рддः рдеोрдб़ी рдаंрдб рдФрд░ рдердХाрди рднी рдорд╣рд╕ूрд╕ рд╣ो। рдпे рд╕рдм рд╕ाрдоाрди्рдп рд╣ै।

➤ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд╣рдоाрд░े рдк्рд░рддिрд░рдХ्рд╖ा рддंрдд्рд░ (Immune System) рдХो рдмाрд╣рд░ी рдЦрддрд░ों рд╕े рд▓рдб़рдиा рд╕िрдЦाрддा рд╣ै। рдХोрд╡िрдб- 19 рдХी рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рднी рд╢рд░ीрд░ рдоें рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рд╕ंрдХ्рд░рдордг рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд▓рдб़рдиे рдХी рддाрдХрдд рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдоें рдХुрдЫ рд╕рдк्рддाрд╣ рд▓рдЧ рдЬाрддे рд╣ैं। рдпे рдордд рд╕рдордЭें рдХि рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд▓рдЧा рд▓िрдпा рддो рдЕрдЧрд▓े рд╣ी рдкрд▓ рдЖрдк рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ो рдЧрдП। рдФрд░ рд╣ाँ рдРрд╕ा рдмिрд▓рдХुрд▓ рднी рди рдХрд░ें рдХी рдЕрд░े рдпाрд░ рдЕрдм рддो рдЯिрдХा рд▓рдЧрдмा рд▓िрдпा рдЕрдм рдХ्рдпा рд╣ोрдЧा, рдЦूрдм рдорд╣рдлिрд▓ें рд╕рдЬाрдиे рд▓рдЧें, ........


рдХ्рдпा рдЯिрдХा рд▓рдЧрд╡ाрдиे рдХे рдмाрдж рднी рд╕ंрдХ्рд░рдорди (рдХोрд░ोрдиा рдкॉрдЬिрдЯिрд╡) рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै?

рдЬрдмाрдм рд╣ै рд╣ाँ। рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рддрдп рд╣ै рдХी рдЯिрдХा рд▓рдЧрд╡ाрдиे рдХे рдмाрдж рднी рд╕ंрдХ्рд░рдорди рд╣ोрдЧा рддो рдЬीрд╡рди рд╕рдоाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рд╕рдоाрди्рдп рд░ूрдк рд╕े, рдХोрд░ोрдиा рд╕े рд╕ंрдХ्рд░рдоिрдд рд╡्рдпрдХ्рддि рд╣рд▓्рдХे рдЙрдкрдЪाрд░ рд╕े рдаीрдХ рд╣ो рдЬाрдПрдЧा। 

рд╕рднी рд╡ाрдпрд░рд╕ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рддौрд░ рдкрд░ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрде рдо्рдпूрдЯेрдЯ рдХрд░рддे рд╣ैं рдпाрдиी рдЕрдкрдиी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЙрд╕ी рддрд░рд╣ рдпрд╣ рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рднी рдХрд░рддा рд╣ै। 

рд╣рд▓ांрдХि рдЕрдХ्рд╕рд░ рдо्рдпूрдЯेрд╢рди рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХी рдк्рд░ॉрдкрд░्рдЯी рдкрд░ рдХрдо рдЕрд╕рд░ рдкрдб़рддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдоें рдеोреЬा рд╕ा рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЬ्рдпрджाрддрд░ рдо्рдпुрдЯेрдЯ рдХे рдмाрдж рдЬीрдиोрдо рдоें рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рдо्рдпूрдЯेрд╢рди рдпाрдд्рд░ी рдХी рддрд░рд╣ рд╣ोрддे рд╣ैं, рдпाрдиी рд╡े рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдирд╣ीं рдмрджрд▓рддी, рд╡े рдмрд╕ рд╕ाрде рдЪрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ैं।" рд▓ेрдХिрди рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рдРрд╕ा рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдеोреЬा рдмрджрд▓ाрд╡ рд╕рдо्рднрд╡ рд╣ै। 

рд╕ाрдоाрди्рдп рд░ूрдк рд╕े рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕рдордЭ рд╕рдХрддे рд╣ैं- рдХोрд░ोрдиा рдо्рдпुрдЯेрд╢рди, рдПрдХ рддрд░рд╣ рдХा рдлोрдЯोрдХॉрдкी рд╣ै। рдо्рдпुрдЯेрд╢рди рдХे рджौрд░ाрди рдЕрд░्рдеाрдд рдлोрдЯोрдХॉрдкी рдХрд░рдиे рдХे рджौрд░ाрди, рдлोрдЯोрдХॉрдкी рдоें рдЦрд░ाрдмी рдЖ рдЬाрдиे рд╕े рдпा рдлिрд░ рдмрд╣ुрдд рддेрдЬ рдЧрддि рд╕े рдлोрдЯोрдХॉрдкी рдХрд░рдиे рд╕े рдЗрд╕рдоें рдЬ्рдпाрджा рдЗрд╕рдоें рдеोреЬा рдмрджрд▓ाрд╡ рдЖ рдЬाрддा рд╣ै। 


рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рд╕े рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХрдм рдЦрдд्рдо рд╣ोрдЧा?

рдЕрдлрд╕ोрд╕, рдпрд╣ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдХी рдпрд╣ рдХрднी рдЦрдд्рдо рд╣ी рди рд╣ो। рдЕрдЧрд░ рдЦрдд्рдо рд╣ोрдЧा рднी рддो рдХрдИ рд╕рджिрдпाँ рд▓рдЧेрдЧा। рдЬैрд╕ा рдХी рдЖрдкрдиे рдкрд╣рд▓े рд╣ी рдкреЭा рдХी рдЕрднी рддрдХ рд╕िрд░्рдл рд╣рдоें рд╕्рдоॉрд▓рдкॉрдХ्рд╕ рдХे рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рд╣ी рдоुрдХ्рддि рдоिрд▓ी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡े рдХिрд╕ी рднी рдЕрди्рдп рд╡ाрдпрд╕ рд╕े рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдХो рдиिрдЬाрдд рдирд╣ीं рдоिрд▓ рдкाрдпा рд╣ै। рдмрд╣рд░рд╣ाрд▓ рдЬो рднी рдЗрддрдиा рддो рддैрдп рд╣ै рдХी рдпрд╣ рдкूрд░ी рджुрдиिрдпां рдоें, рд╣рдоाрд░े рд╕ाрде рдХрдИ рд╕рджिрдпों рддрдХ рд╕ाрде рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ै 

рдЗрд╕рдХी рдХрдИ рд╡рдЬрд╣ें рд╣ैं рдЗрд╕े рдмाрд░ी-рдмाрд░ी рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рддे рд╣ैं:-

ЁЯТв рдЕрднी рддрдХ 18 рд╕ाрд▓ рд╕े рдиिрдЪे рдХे рд▓िрдП рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдмрдиा рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ै। Pfizer-BioNTech vaccine рдХो рдЫोреЬ рдХрд░ рдЗрд╕  рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ 16 рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЙрдо्рд░ рдХे рд▓ोрдЧों рдХो рднी рджे рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рднाрд░рдд рдоें рдЕрднी рдоिрд▓рдиा рд╕рдо्рднрд╡ рдирд╣ीं рд╣ै рдпрд╣ рдпाрдж рд░рд╣े рдХी рднाрд░рдд рдХी 33% рдЖрд╡ाрджी 0 -18 рд╡рд░्рд╖ рдХी рд╣ै। рдЕрд░्рдеाрдд рдХुрд▓ рдЖрд╡ाрджी рдХे рд▓рдЧрднрдЧ 45 рдХрд░ोреЬ рдХो рддो рдЕрдХेрд▓े рднाрд░рдд рдоें рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдирд╣ीं рд▓рдЧрдиा рд╣ै

ЁЯТв рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рд╡ैрд╕े рд╣ी рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдХी рдХिрд▓्рд▓рдд рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рдЕрднी рдмрд╣ुрдд рд▓ंрдмा рд╕рдордп рд▓рдЧेрдЧा рд╡ैрдХ्рд╕ीрдиेрд╢рди рдоें

ЁЯТв рд╣рдоाрд░े рджेрд╢ рдоें рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд▓ेрдиा рд╡ोрд▓ेंрдЯ्рд░ी рд╣ै। рдЕрд░्рдеाрдд рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд▓ेрдиा рди рд▓ेрдиा рдпрд╣ рд╣рдоें рд╣ी рд╕ोрдЪрдиा рд╣ै, рдЗрд╕рдоें рдХोрдИ рд╡ाрдз्рдпрддा рдирд╣ीं рд╣ै। рдФрд░ рджुрд░्рднाрдЧ्рдпрд╡рд╢ рд╣рдоाрд░े рдмिрдЪ рдРрд╕े рд▓ोрдЧों рдХी рднрд░рдоाрд░ рд╣ै। рдЕрдХ्рд╕рд░ рдРрд╕े рд▓ोрдЧ Pandemic рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि Infodemic рдХे рд╢िрдХाрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрдирдХे рдкाрд╕ рдРрд╕े рдХрдИ рд╕ाрдзрди рд╣ैं рдЬिрдирд╕े рдпे рдЙрд▓рдЬрд▓ूрд▓ рд╕ूрдЪрдиाрдПं рдЗрдХрдЯ्рдаा рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЬैрд╕े-  WhatsApp UniversityЁЯОУ, Facebook UniversityЁЯОУ, WhatsApp Group⯒, рдЙрд▓рдЬрд▓ूрд▓ TV debate, рдЗрдирдХे рдЖрд╕-рдкाрд╕ рдХрдИ рдРрд╕े рд▓ोрдЧ рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬो рдмैрд▓ рдмुрдж्рдзि рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं рдЙрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рджी рдЧрдИ рд╕ूрдЪрдиाрдПं, рддрдеाрдХрдеिрдд рддрд░्рдХ 

рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╕ंрд╢ाрдзрдиों рд╕े рдРрд╕े рд▓ोрдЧ рдЬो рдЦुрдж рд╣ी рджिрдЧ्рдн्рд░рдоिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं рд╡े рд╕ूрдЪрдиाрдПं рдЗрдХрдЯ्рдаा рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЕрд▓рдЧ рд╣ी рдирд╢ा рдоें рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдРрд╕े рд▓ोрдЧ рдЬрдмрддрдХ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдирд╣ीं рд▓ेंрдЧें рддрдмрддрдХ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП рдмाрдз्рдп рди рдХрд░ рджे। рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рджेрд╢ рдоें рдРрд╕े рдХाрд░्рдпों рдоें рдмाрдз्рдп рдХिрдпा рдЬाрдП, рдРрд╕ी рдкрд░рдо्рдкрд░ा рддो рд╣рдоाрд░े рджेрд╢ рдоें рд╣ै рд╣ी рдирд╣ीं рдФрд░ рд╕рд░рдХाрд░ें рдХрд░ेंрдЧे рднी рдирд╣ीं

ЁЯТв рдХрдИ рджेрд╢ рдРрд╕े рд╣ैं рдЬिрдирдХे рдкाрд╕ рди рддो рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдмрдиाрдиे рдХी рддрдХрдиीрдХ рд╣ै рдФрд░ рди рд╣ी рдЙрдирдХे рдкाрд╕ рдЗрддрдиा рдкैрд╕ा рдХी рд╡рд╣ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджुрд╕рд░े рджेрд╢ рд╕े рдЦрд░ीрдж рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╡े рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рджुрд╕рд░े рджेрд╢ों рдХे рд░рд╣рдоों рдХрд░рдо рдкрд░ рд╣ैं। рдРрд╕े рдЬ्рдпрджाрддрд░ рджेрд╢ рдЕрдл्рд░ीрдХा рдХे рд╣ैं। рдРрд╕े рджेрд╢ों рдоें рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╡рдХ्рд╕िрдиेрд╢рди рдХрд░рдиे рдоें рдХрдИ рд╡рд░्рд╖ рд▓рдЧ рд╕рдХрддे рд╣ैं

ЁЯТв рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХो рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рд╕े рдЕрднी рдЦрдд्рдо рддो рдирд╣ीं рд▓ेрдХिрди рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рдЬрд░ुрд░ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╣ी рд╢рд░्рдд рд╣ै рдХी рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдоें рд▓рдЧрднрдЧ рдПрдХ рд╣ी рд╕рдордп рдоें рдХोрд░ोрдиा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рджिрдпा рдЬाрдП рдЬो рдХी рд╕рдо्рднрд╡ рд╣ैं рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ै

ЁЯТв рдмрд╣рд░рд╣ाрд▓ рдПрдХ рд╕рдордп рдРрд╕ा рдЖрдПрдЧा рдЬрдм рдкूрд░ी рдЖрдмाрджी рдХे рд▓рдЧрднрдЧ 70 рд╕े 80 % рд▓ोрдЧों рдХो рдпрд╣ рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд▓рдЧ рдЬाрдпेрдЧा рдпा рдЙрдирдХो рдХोрд░ोрдиा рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЙрдирдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рдиेрдЪुрд░рд▓ рд░ूрдк рд╕े рдПंрдЯीрдмाрдбी рдмрди рдЬाрдпेрдЧी рддрдм рдПрдХ рд╕्рдЯेрдЬ рдЖрдпेрдЧा। рдЙрд╕ рд╕्рдЯेрдЬ рдХो Herd immunity рдХрд╣рддे рд╣ैं। рддрдм рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рд╣ोрдиे рдХी рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рдЖ рдЬाрдпेрдЧा। рдЬैрд╕ा рдХी  рдЗрдЬрд░ाрдЗрд▓ рдХे рд╕ाрде рд╣ुрдЖ

ЁЯТв рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рд╕े рдЬрд╣ां рднाрд░рдд рд╕рдоेрдд рдХрдИ рджेрд╢ों рдоें рд╣ाрд╣ाрдХाрд░ рдордЪा рд╣ुрдЖ рд╣ै рд╡рд╣ीं, рдЗрдЬрд░ाрдЗрд▓ рджुрдиिрдпा рдХा рдЗрдХрд▓ौрддा рдРрд╕ा рджेрд╢ рдмрди рдЧрдпा рд╣ै рдЬिрд╕рдиे рд▓ोрдЧों рдХो рдоाрд╕्рдХ рди рдкрд╣рдирдиे рдХो рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै। рдЖрдкрдХो рдмрддा рджें рдХि рдЗрдЬрд░ाрдЗрд▓ рдоें 16 рд╕े 80 рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдХे 81 рдлीрд╕рджी рдЬрдирддा рдХो рдХोрд░ोрдиा рдХी рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд▓рдЧ рдЪुрдХी рд╣ै। 90.5 рд▓ाрдЦ рдХी рдЖрдмाрджी рд╡ाрд▓े рдЗрдЬрд░ाрдпрд▓ рдоें рдЕрдм рддрдХ рдХुрд▓ 837,160 рд▓ोрдЧ рдХोрд░ोрдиा рд╕े рд╕ंрдХ्рд░рдоिрдд рд╣ुрдП рддो 6,338 рд▓ोрдЧों рдХी рдоौрдд рд╣ुрдИ। 


рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдФрд░ рд╕ंрднрд╡рдиाрдПं

ЁЯТв рдпрд╣ рдпाрдж рд░рд╣े рдХी рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ рдо्рдпुрдЯेрд╢рди рдХрд░рддा рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ рдЕрдкрдиे-рдЖрдкрдХो рдХुрдЫ рд╣рдж рддрдХ рдмрджрд▓рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ै। рддो рдпрд╣ рд╕рдХрддा рд╣ै рдХी рдХुрдЫ рд╕рдордпा рдЕंрддрд░ाрд▓ рдХे рдмाрдж рдлिрд░ рд╕े рдЯिрдХा рд▓ेрдиा рдкреЬे। рдпा рдХुрдЫ рдорд╣ीрдиें, рдпा рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╕ाрд▓, рдпा рдлिрд░ рдХुрдЫ рд╕ाрд▓ рдХे рдмाрдж рдлिрд░ рд╕े рдЯिрдХा рд▓ेрдиा рдкреЬ рдЬाрдП। рдпрд╣ рдпाрдж рд░рд╣े рдХी рдЕрднीрддрдХ рд╕िрд░्рдл рд╕्рдоॉрд▓рдкॉрдХ्рд╕ рд╣ी рд╡рд╣ рд░ोрдЧ рд╣ै рдЬिрд╕рд╕े рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдХो рдоुрдХ्рддि рдоिрд▓ рдкाрдИ рдкाрдИ рд╣ै। 

ЁЯТв рдпрд╣ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдХी рдЯिрдХा рд╡ीрдЬा рдХांрд╕ेрдк्рдЯ рдЖ рдЬाрдпे। рдЕрд░्рдеाрдд рдпрд╣ рдХी рдХिрд╕ी рджुрд╕рд░े рджेрд╢ рдоें рдЬाрдиे рдХे рдкрд╣рд▓े рдЖрдкрдХो рдЙрд╕ рджेрд╢ рдХो рдм्рдпौрд░ा рджेрдиा рдкреЬे рдХी рдкिрдЫрд▓ी рдмाрд░ рдЖрдкрдиे рдХрдм рдХोрд░ोрдиा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд▓िрдпा рдеा 

ЁЯТв рдЬрд╣ाँ рддрдХ рднाрд░рдд рдХी рдмाрдд рд╣ै рддो рднाрд░рдд рдоें рд╕ंрднрд╡рдд: рдЬूрди рдХे рдЕंрддिрдо рд╕рдк्рддाрд╣ рд╕े рдХोрд░ोрдиा рдкрд░ рд▓рдЧाрдо рд▓рдЧрдиे рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ोрдЧी। рдпрд╣ рдпाрдж рд░рд╣े рдХी рдпрд╣ рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рдмреЬा рддुрдХ्рдХा рдеा рдХी рднाрд░рдд рдоें рдХोрд░ोрдиा рдХी рдкрд╣рд▓ी рдФрд░ рджूрд╕рд░ी рд▓рд╣рд░ рдЖрдиे рдоें рд╡рдХ्рдд рд▓рдЧा  

рдРрд╕ा рдирд╣ीं рдеा рдХी рднाрд░рдд рдоें рдХोрд░ोрдиा рдХी рджूрд╕рд░ी рд▓рд╣рд░ рдХो рд░ोрдХा рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддा рдеा। рдпा рдлिрд░ рдпрд╣ाँ рдХे рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХो рдпрд╣ рдкрддा рдирд╣ीं рдеा। рдЗрд╕рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдоौрддों рдкрд░ рдЖрд╡рд╢्рдкрдпрдХ рд░ूрдк рд╕े рд▓рдЧाрдо рд▓рдЧрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рдеा। рд╕рдм рдкрддा рдеा рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ाँ рдХी рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдЗрдЪ्рдЫा рд╢рдХ्рддि, рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд░рд╡ैрдпा рдмेрд╣рдж рдиिрд░ाрд╢ाрдЬрдирдХ, рдоेрдбिрдХрд▓ рдЗंрдл्рд░ाрд╕्рдЯ्рд░рдХ्рдЪрд░ рдХी рдШोрд░ рдХрдоी

рдЖрдкрдХो рдпрд╣ рдЬाрдирдХрд░ рд╣ैрд░ाрдиी рд╣ोрдЧी рдХी рдоेрдбिрдХрд▓ рдЗंрдл्рд░ाрд╕्рдЯ्рд░рдХ्рдЪрд░ рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рд╣рдоाрд░ा рджेрд╢ рдХा рд╡िрд╢्рд╡ рдоें 145рд╡ें рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдЖрддा рд╣ै  

рдХोрд░ोрдиा рдХी рджूрд╕рд░ी рд▓рд╣рд░ рдкрд░ рдмрд╣ुрдд рд╣рдж рддрдХ рд▓рдЧाрдо рд▓рдЧ рд╕рдХрддा рдеा। рдХ्рдпा рдЗрд▓ेрдХ्рд╢рди рдХो рдХुрдЫ рд╕рдордп рдХे рд▓िрдП рдЯाрд▓ा рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддा рдеा? рдХ्рдпा рдХुрдо्рдн рдХे рдоेрд▓े рдХो рдмिрдЪ рдоें рд░ोрдХрдиे рдХे рдмрдЬाрдП рдЗрд╕े рдкрд╣рд▓े рд╣ी рд░ोрдХा рдирд╣ीं рдЬा рд╕рдХрддा рдеा? рдХ्рдпा рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдХोрд░ोрдиा рдХाрд▓ рдоें рдЗрддрдиा рдЬрд░ूрд░ी рдеा рдХ्рдпा рдЙреЬीрд╕ा рдоें рдлेрд╕्рдЯिрд╡рд▓ рдордиाрдиा рдЗрддрдиा рдЬрд░ूрд░ी рдеा? рдРрд╕े рдХрдИ рд╕рд╡ाрд▓? рд▓ेрдХिрди рдЗрди рдиेрддाрдУं рд╕े рдХौрди рдкूрдЫे? 

рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕рдордп рдоें рд░ाрдЬрдиेрддाрдУं рдХो рдЕрдкрдиी рд░ाрдЬрдиीрддि рд╕े рдКрдкрд░ рдЙрдардХрд░ рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХी рдмाрддों рдХो рдз्рдпाрди рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдЗрд╕рдкрд░ рдЕрдо्рд▓ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। рд╕рд░рдХाрд░ी рдмाрдмुрдУं рдХो рднी рдЕрдкрдиे рд╣िрдд рд╕े рдЙрдкрд░ рдЙрдардХрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा। рдФрд░ рдЗрдирд╕े рдЬुреЬे рд▓ोрдЧों рдХो рднी рдЕрдм рдпрд╣ рд╕рдордЭाрдиा рд╣ोрдЧा рд╣рдоाрд░ी рдФрд░ рдЖрдкрдХी рднी рдпрд╣ рдЬिрдо्рдорджाрд░ी рдмрдирддी рд╣ै рдХी рдЕрдлрд╡ाрдУं рд╕े рджूрд░ рд░рд╣ें рдФрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рднी рдЕрдлрд╡ाрдУं рд╕े рджूрд░ рд░рдЦें। рдЬाрдЧрд░ूрдХ рд░рд╣ें, рд╕ाрд╡рдзाрди рд░рд╣ें рдФрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рднी рдЬाрдЧрд░ूрдХ, рд╕ाрд╡рдзाрди рдХрд░ें। рдЦुрдж рднी рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд▓ें рдФрд░ рд▓ोрдЧों рдХो рднी рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ेрд░рддि рдХрд░ें। рдФрд░ рд╣ाँ рд╕рдмрд╕े рдмреЬी рдмाрдд рдкॉрдЬिрдЯिрд╡ рд░рд╣ें рд╡ो рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрд▓ा рдкॉрдЬिрдЯिрд╡ рдирд╣ीं .....ЁЯШК


About Author

R. Ranjan

(Principle- 'ERPS')

M.A, M.Sc., B.Ed., M.Ed., NET, CTET, BTET, STET

Exam Experience:- UPSC, BPSC, RPSC Mains/Interview

Teaching Experience:- More Than 6 Years

Writing For The Web:- Since 2016


Share:

Most Important Bihar Current Affairs 2020

 Bihar Current Affairs


Most Important Bihar Current Affairs 2020 One Liner Question and Answer in Hindi

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдИंрдзрди рдпोрдЬрдиा, 2019 рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджी рдЧрдИ – 6 рдирд╡ंрдмрд░, 2019 рдХो

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рдИंрдзрди рдпोрдЬрдиा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै – CNG рд╡ рдмैрдЯ्рд░ीрдЪाрд▓िрдд рд╡ाрд╣рдиों рдХे рдкрд░िрдЪाрд▓рди рдХो рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣िрдд рдХрд░рдиा

ЁЯТЭ рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 2019 рдоें рдЗंрдбिрдпा рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдЬाрд░ी рдХी рдЧрдИ – рдЯाрдЯा рдЯ्рд░рд╕्рдЯ्рд╕ рдж्рд╡ाрд░ा

ЁЯТЭ рдЗंрдбिрдпा рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдоें рдмрдб़े рд╡ рдордз्рдпрдо рд╢्рд░ेрдгी рдХे рд░ाрдЬ्рдпों рдХे рд╡рд░्рдЧ (рдХुрд▓ 18 рд░ाрдЬ्рдп) рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд░ैंрдХिंрдЧ рд╣ै – 17рд╡ीं

ЁЯТЭ рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 2020 рдоें рд╡ेрдЯрд▓ैंрдб рдХो рд░ाрдорд╕рд░ рд╕्рдерд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा – рдХाрдмрд░рддाрд▓ рд╡ेрдЯрд▓ैंрдб рдХो

ЁЯТЭ рд░ाрдорд╕рд░ рд╕्рдерд▓ рдХे рд░ूрдк рд╢ाрдоिрд▓ рдХाрдмрд░рддाрд▓ рд╡ेрдЯрд▓ैंрдб рдЕрд╡рд╕्рдеिрдд рд╣ै – рдмेрдЧूрд╕рд░ाрдп рдоें

ЁЯТЭ рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2020 рдоें рдЖрдпोрдЧ рдХो рдЕрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХाрд▓ рдХे рд▓िрдП рднंрдЧ рдХрд░ рджिрдпा – рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдорд╣िрд▓ा рдЖрдпोрдЧ рдХो

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрди рд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдоें рдкीрдаाрд╕ीрди рдЕрдзिрдХाрд░ी рдмрдиाрдИ рдЧрдИ рдЯ्рд░ांрд╕рдЬेंрдбрд░ рд╣ैं – рдоोрдиिрдХा рджाрд╕

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрди рд╕рднा рдХे рд╡рд░्рддрдоाрди рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╣ैं – рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдЬрд▓ीрдп рд░ोрдЧ рдкрд░ाрдорд░्рд╢ рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЬाрдПрдЧी – рдХिрд╢рдирдЧंрдЬ рдоें

ЁЯТЭ 31 рдЬुрд▓ाрдИ, 2020 рдХो рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдЧंрдЧा рдирджी рдкрд░ рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рд╕ेрддु рдХे рдЕрдкрд╕्рдЯ्рд░ीрдо рдХैрд░िрдЬрд╡े (Carriageway) рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा рдЧрдпा – рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░ी рдиिрддिрди рдЧрдбрдХрд░ी рдж्рд╡ाрд░ा

ЁЯТЭ рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдк्рд░рдмंрдзрди рдХे рд▓िрдП рдмिрд╣ाрд░ рдк्рд░рджूрд╖рдг рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдмोрд░्рдб рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдордЭौрддा рдЬ्рдЮाрдкрди (MOU) рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпा рдЧрдпा – рдЖрдИ.рдЖрдИ.рдЯी. рджिрд▓्рд▓ी рдХे рд╕ाрде

ЁЯТЭ рд╕िрдпाрд╕рдд рдоें рд╕рджाрд╢рдпрддा’ рдиाрдордХ рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рд╡िрдоोрдЪрди рдХिрдпा рдЧрдпा – рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा

ЁЯТЭ ‘рд╕िрдпाрд╕рдд рдоें рд╕рджाрд╢рдпрддा’ рдиाрдордХ рдкुрд╕्рддрдХ рдХे рд▓ेрдЦрдХ рд╣ैं – рдкूрд░्рд╡ рд╡िрдзाрди рд╕рднा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рдЪौрдзрд░ी

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдЕрд╢्рд╡рдЧंрдзा рдХॉрд░िрдбोрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा – рднाрдЧрд▓рдкुрд░ рд╕े рдмрдХ्рд╕рд░ рддрдХ

ЁЯТЭ рднोрдЬрдкुрд░ рдЬिрд▓े рдХे рдЕрдиिрд▓ рдХिрд╢ोрд░ рдмрдиाрдП рдЧрдП рд╣ैं – BRICS рдмैंрдХ рдХे рдЙрдкाрдз्рдпрдХ्рд╖

ЁЯТЭ ‘рдмाрдкू рдЖрдкрдХे рдж्рд╡ाрд░’ рдЕрднिрдпाрди рдХो рджрд░्рдЬ рдХिрдпा рдЧрдпा – рд▓िрдо्рдХा рдмुрдХ рдСрдл рд░िрдХॉрдбрд░्рд╕ рдоें

ЁЯТЭ рд░ाрдЬ्рдп рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╣ेрдоोрдЧ्рд▓ोрдмिрдиोрдкैрдеी рдбे рдХेрдпрд░ рд╕ेंрдЯрд░ рд╕्рдеाрдкिрдд – рдкрдЯрдиा рдоेрдбिрдХрд▓ рдХॉрд▓ेрдЬ рдПंрдб рд╣ॉрд╕्рдкिрдЯрд▓ (PMCH) рдоें

ЁЯТЭ рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рджूрд░рджрд░्рд╢рди рдХेंрдж्рд░ рдЬрд╣ां рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрдХ рдХाрд░ों рдХा рдкрд░िрдЪाрд▓рди рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рдЧрдпा – рджूрд░рджрд░्рд╢рди рдХेंрдж्рд░ рдкрдЯрдиा

ЁЯТЭ рдЬुрд▓ाрдИ, 2020 рдоें рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा – рди्рдпाрдпрдоूрд░्рддि рд╡िрдиोрдж рдХुрдоाрд░ рд╕िрди्рд╣ा рдХो

ЁЯТЭ рдЕрдЧрд╕्рдд, 2020 рдоें рдмिрд╣ाрд░ рд▓ोрдХ рд╕ेрд╡ा рдЖрдпोрдЧ (BPSC) рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдП рдЧрдП – рдЖрд░.рдХे. рдорд╣ाрдЬрди

ЁЯТЭ рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा 100 рдмेрдб рдХा рдкीрдХू (PICU: Paediatrics Intensive рдоेCare Unit) рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा – рдоुрдЬрдл्рдлрд░рдкुрд░

ЁЯТЭ рдЬूрди, 2020 рдоें рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдмिрд╣ाрд░ рдЦाрджी рдХा рдм्рд░ांрдб рдПंрдмेрд╕ेрдбрд░ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा – рдЕрднिрдиेрддा рдкंрдХрдЬ рдд्рд░िрдкाрдаी рдХो

ЁЯТЭ 8 рдоाрд░्рдЪ, 2020 рдХो рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣िрд▓ा рджिрд╡рд╕ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд░ाрдордиाрде рдХोрд╡िंрдж рдиे рдиाрд░ी рд╢рдХ्рддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा – рдмीрдиा рджेрд╡ी рдПрд╡ं рднाрд╡рдиा рдХंрда рдХो

ЁЯТЭ рдорд╢рд░ूрдо рдорд╣िрд▓ा рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдмीрдиा рджेрд╡ी рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ैं – рдоुंрдЧेрд░ рд╕े

ЁЯТЭ рдиाрд░ी рд╢рдХ्рддि рд╕рдо्рдоाрди рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рднाрд░рддीрдп рд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рдХी рдк्рд░рдердо рдорд╣िрд▓ा рдлाрдЗрдЯрд░ рдкाрдпрд▓рдЯ рд╣ैं – рднाрд╡рдиा рдХंрда

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдоें ‘рдШрд░ рддрдХ рдлाрдЗрдмрд░’ рдпोрдЬрдиा рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рдЧрдИ – рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдж्рд╡ाрд░ा

ЁЯТЭ рдШрд░ рддрдХ рдлाрдЗрдмрд░ рдпोрдЬрдиा рдЬोрдб़ेрдЧी – 45,945 рдЧांрд╡ों рдХो

ЁЯТЭ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдпोрдЬрдиा (PMSSY) рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдПрдо्рд╕ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЬाрдПрдЧी – рджрд░рднंрдЧा рдоें

ЁЯТЭ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ ‘рдХोрд╕ी рд░ेрд▓ рдорд╣ाрд╕ेрд▓’ рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा рдЧрдпा – рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдж्рд╡ाрд░ा

ЁЯТЭ 9 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмे ‘рдХोрд╕ी рд░ेрд▓ рдорд╣ाрд╕ेрддु’ рдХी рдиिрд░्рдоाрдг рд▓ाрдЧрдд рд╣ै – 516 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯТЭ рддाрдЬा рдЬрд▓ рдХे рдХрдЫुрдУं рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиी рддрд░рд╣ рдХे рдкрд╣рд▓े рдкुрдирд░्рд╡ाрд╕ рдХेंрдж्рд░ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдП рдЬाрдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рд╣ै – рдмिрд╣ाрд░ рдХे рднाрдЧрд▓рдкुрд░ рд╡рди рдк्рд░рднाрдЧ рдоें

ЁЯТЭ 2 рдЕрдЧрд╕्рдд, 2019 рдХो рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдк्рд░рдердо рдХрдо्рдпुрдиिрдЯी рд░िрдЬрд░्рд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЕрдзिрд╕ूрдЪिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा – рдЧोрдЧाрдмिрд▓ рдЭीрд▓ рдХो

ЁЯТЭ 4 рдирд╡ंрдмрд░, 2019 рдХो рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдмрдв़рддे рд╡ाрдпु рдк्рд░рджूрд╖рдг рдХो рджेрдЦрддे рд╣ुрдП рдкुрд░ाрдиे рд╡ाрд╣рдиों рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд▓рдЧाрдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рдЧрдпा – 15 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдкुрд░ाрдиे

ЁЯТЭ рдкрдЯрдиा рдХे рдПрдиिрдорд▓ рд╣рд╕्рдмेंрдб्рд░ी рдХॉрд▓ेрдЬ рдХो рдкрд░िрдгрдд рдХिрдпा рдЧрдпा – рдкрд╢ु рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХे рд░ूрдк рдоें

ЁЯТЭ 14 рдлрд░рд╡рд░ी, 2020 рдХो рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдФрд░ рд╡рди рд╡िрднाрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдкрдЯрдиा рдоें рдЬрд▓ рдЬीрд╡рди рд╣рд░िрдпाрд▓ी рдЕрднिрдпाрди рдХे рддрд╣рдд рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рдЧрдпा – ‘рдк्рдпाрд░ рдХा рдкौрдзा’ рдЕрднिрдпाрди

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдЕंрддрд░-рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдорд╣ोрдд्рд╕рд╡ ‘рддрд░ंрдЧ-2020’ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा – рдордЧрдз рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा

ЁЯТЭ 12-14 рджिрд╕ंрдмрд░, 2019 рдХे рдордз्рдп рдЙрдд्рддрд░ рдкूрд░्рд╡ी рд░ाрдЬ्рдпों рдХे рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдорд╣ोрдд्рд╕рд╡ OCTAVE-2019 рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЧрдпा – рдкрдЯрдиा рдоें

ЁЯТЭ рдЬрдирд╡рд░ी, 2020 рдоें рдмिрд╣ाрд░ рд╕рдб़рдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдкрд░ рдЧрдаिрдд рд╕рдоिрддि рдХा рдЪेрдпрд░рдоैрди рдмрдиाрдпा рдЧрдпा – рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдП.рдПрдо. рд╕्рдк्рд░े рдХो

ЁЯТЭ рд╣ाрд▓ рдХे рджिрдиों рдоें рдЪрд░्рдЪा рдоें рд░рд╣े рд▓ौंрдЧी рднुрдЗंрдпा рдЬाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं – рдХैрдиाрд▓ рдоैрди рдХे рдиाрдо рд╕े

ЁЯТЭ рдХैрдиाрд▓ рдоैрди рд▓ौंрдЧी рднुрдЗंрдпा рдиिрд╡ाрд╕ी рд╣ैं – рдЧрдпा рдХे

ЁЯТЭ 30 рдордИ, 2020 рдХो рдк्рд░рдЦ्рдпाрдд рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░ рдПрд╡ं рдХрд╡ि рдк्рд░рднु рдиाрд░ाрдпрди рдЭा рдЙрд░्рдл рдк्рд░рджीрдк рдХा рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा рд╡рд╣ рдХрд╡ि рдеे – рдоैрдеिрд▓ी рднाрд╖ा рдХे

ЁЯТЭ рджिрд╕ंрдмрд░, 2019 рдоें рдкрдЯрдиा рдоेрдЯ्рд░ो рд░ेрд▓ рдХॉрд░्рдкोрд░ेрд╢рди (рдкीрдПрдордЖрд░рд╕ी) рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा – рд╢िрд╡ рджाрд╕ рдоीрдгा рдХो

ЁЯТЭ рдирд╡ंрдмрд░, 2019 рдоें рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд▓ेрдЦिрдХा рдордиीрд╖ा рдХुрд▓рд╢्рд░ेрд╖्рда рдХो рдЙрдирдХे рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдХे рд▓िрдП 2018 рдХे 28рд╡ें рдмिрд╣ाрд░ी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा – ‘рд╕्рд╡рдк्рдирдкाрд╢’ рдХे рд▓िрдП

ЁЯТЭ рджिрд╕ंрдмрд░, 2019 рдоें рдиीрддि рдЖрдпोрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рд╕рддрдд рд╡िрдХाрд╕ рд▓рдХ्рд╖्рдп (SDG) рдЗंрдбिрдпा рдЗंрдбेрдХ्рд╕-2019 рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдХी рд░ैंрдХिंрдЧ рд╣ै। – 28рд╡ीं (рдЕंрддिрдо)

ЁЯТЭ рднोрдЬрдкुрд░ рдоें рдЬрди्рдоें рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЧрдгिрддрдЬ्рдЮ рд╡рд╢िрд╖्рда рдиाрд░ाрдпрдг рд╕िंрд╣ рдХा рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा, рд╡े рдЧ्рд░рд╕्рдд рдеे – рд╕ीрдЬोрдл्рд░ेрдиिрдпा (рдоाрдирд╕िрдХ рдмीрдоाрд░ी) рд╕े

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╕рднी рд╕्рдХूрд▓ों рдоें рдЬрд▓ рдЬीрд╡рди рд╣рд░िрдпाрд▓ी рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрдПрдЧा – рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдоाрд╣ рдХे рдкрд╣рд▓े рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░ рдХो

ЁЯТЭ рдЕрдЧрд╕्рдд, 2020 рдоें рдХृрд╖्рдг рдХुрдоाрд░ рдХрд╢्рдпрдк рдХा рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा, рд╡рд╣ рд╕ंрдмंрдзिрдд рдеे – рдоिрдеिрд▓ा рдЪिрдд्рд░рдХрд▓ा рд╕े

ЁЯТЭ рдЕрдЧрд╕्рдд, 2020 рдоें рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд▓ांрдЪ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╕ंрдЬीрд╡рди рдРрдк’ рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै – рдХोрд╡िрдб-19 рд╕े

ЁЯТЭ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧोрдХुрд▓ рдоिрд╢рди рдХे рддрд╣рдд рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдХे рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рдл्рд░ोрдЬेрди рд╕ीрдоेрди рд╕्рдЯेрд╢рди (Frozen Semen Station) рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рдЧрдИ – рдкूрд░्рдгिрдпा рдоें

ЁЯТЭ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдкрдЯрдиा рдирдЧрд░ рдиिрдЧрдо рдХे рдм्рд░ांрдб рдПंрдмेрд╕ेрдбрд░ рдмрдиाрдП рдЧрдП – рд╕ंрдЬрдп рдоिрд╢्рд░ा

ЁЯТЭ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдУрд▓ंрдкिрдХ рд╕ंрдШ рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдиिрдпुрдХ्рдд рд╣ुрдП – рдЕрдм्рджुрд▓ рдмाрд░ी рд╕िрдж्рджीрдХी

ЁЯТЭ 23 рдЕрдЧрд╕्рдд, 2020 рдХो рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдж्рдпाрди рдоें рдоुрдл्рдд рд╡ाрдИ -рдлाрдИ рд╕ेрд╡ा рдХा рд▓ोрдХाрд░्рдкрдг рдХिрдпा рдЧрдпा – рд╕ंрдЬрдп рдЧांрдзी рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдж्рдпाрди (рдкрдЯрдиा) рдоें

ЁЯТЭ рдкोрд╖рдг рдпुрдХ्рдд рдЕрдиाрдЬ рдХी рдЦेрддी рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЧांрд╡ рдмрдиेрдЧा – рдХुрдХрд░ी рдмीрдШा

ЁЯТЭ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдмिрд╣ाрд░ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдоैрдеिрд▓ी рдлिрд▓्рдо рд╣ै – рдоिрдеिрд▓ा рдордЦाрди

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХा рджूрд╕рд░ा рдирдпा рдЪिрдб़िрдпाрдШрд░ ‘рд░ाрдиीрдЧंрдЬ рд╡ृрдХ्рд╖ рд╡ाрдЯिрдХा рдмрдиाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै – рдлाрд░рдмिрд╕рдЧंрдЬ, рдЕрд░рд░िрдпा рдоें

ЁЯТЭ рд░ाрдиीрдЧंрдЬ рд╡ृрдХ्рд╖ рд╡ाрдЯिрдХा рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рд╣ै – 289 рдПрдХрдб़

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдкृрде्рд╡ी рджिрд╡рд╕ рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै – 9 рдЕрдЧрд╕्рдд рдХो

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдкृрде्рд╡ी рджिрд╡рд╕ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдкौрдзे рд▓рдЧाрдП рдЧрдП – 3 рдХрд░ोрдб़ 47 рд▓ाрдЦ

ЁЯТЭ 15 рдЬूрди, 2020 рдХो рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рддрд░ीрдп рд╡ैрдХрд░्рд╕ рд╕рдоिрддि рдХी 72рд╡ीं рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдмैрдардХ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा рдЧрдпा – рдкрдЯрдиा рдоें

ЁЯТЭ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЧैंрдбा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдПрд╡ं рдк्рд░рдЬрдирди рдХेंрдж्рд░ рдЦोрд▓ा рдЧрдпा – рд╕ंрдЬрдп рдЧांрдзी рдЬैрд╡िрдХ рдЙрдж्рдпाрди (рдкрдЯрдиा) рдоें

ЁЯТЭ рдЬрдирд╡рд░ी, 2020 рдоें рдлोрд░्рдм्рд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी ’20 рдкीрдкुрд▓ рдЯू рд╡ाрдЪ рдЗрди 2020 (20 People to watch in 2020) рдХी рд╕ूрдЪी рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं – рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдХрди्рд╣ैрдпा рдХुрдоाрд░ рд╡ рдк्рд░рд╢ांрдд рдХिрд╢ोрд░

ЁЯТЭ 21 рдЬрдирд╡рд░ी, 2020 рдХो рдЬोрдЧрдмрдиी (рдмिрд╣ाрд░) – рд╡िрд░ाрдЯрдирдЧрд░ (рдиेрдкाрд▓) рдПрдХीрдХृрдд рдЪेрдХрдкोрд╕्рдЯ рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा рдЧрдпा – рднाрд░рддीрдп рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рд╡ рдиेрдкाрд▓ рдХे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХे.рдкी. рд╢рд░्рдоा рдУрд▓ी рдж्рд╡ाрд░ा

ЁЯТЭ рдЬрдирд╡рд░ी, 2020 рдоें рдкрд╣рд▓ी рд▓ोрдХ рд╕рднा (1952) рдХे рд╕рджрд╕्рдп рд░рд╣े рдХрдорд▓ рдмрд╣ाрджुрд░ рд╕िंрд╣ рдХा рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा। рд╡рд╣ рдЕंрддिрдо рдорд╣ाрд░ाрдЬ рдеे – рдбुрдорд░ांрд╡ рд░िрдпाрд╕рдд рдХे

ЁЯТЭ рдХрдорд▓ рдмрд╣ाрджुрд░ рд╕िंрд╣ рдкрд╣рд▓ी рд▓ोрдХ рд╕рднा (1952) рдоें рд╕ांрд╕рдж рдЪुрдиे рдЧрдП рдеे – рд╢ाрд╣ाрдмाрдж рдиाрд░्рде рд╡ेрд╕्рдЯ (рд╡рд░्рддрдоाрди рдмрдХ्рд╕рд░) рд╕ीрдЯ рд╕े

ЁЯТЭ рдордИ, 2020 рдоें рд╢ाрд╣ी рд▓ीрдЪी рдПрд╡ं рдЬрд░्рджाрд▓ु рдЖрдо рдХी рдбोрд░ рд╕्рдЯेрдк рдбिрд▓ीрд╡рд░ी рд╣ेрддु рдЖрдкрд╕ी рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕рдордЭौрддा рд╣ुрдЖ – рднाрд░рддीрдп рдбाрдХ рд╡िрднाрдЧ рд╡ рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рдордз्рдп

ЁЯТЭ 13 рдЕрдЧрд╕्рдд, 2020 рдХो рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рд╡рди्рдпрдк्рд░ाрдгी рдкрд░िрд╖рдж рдХी 9рд╡ीं рдмैрдардХ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЧрдИ – рдкрдЯрдиा рдоें

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдиेрдЪрд░ рдЕрд╡ेрдпрд░рдиेрд╕ рд╕ेंрдЯрд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЧрдИ рд╣ै – рдоंрдЧुрд░ाрд╣ा (рдкрд╢्рдЪिрдо рдЪंрдкाрд░рдг)

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдоें рд╣ाрдеी рдкुрдирд░्рд╡ाрд╕ рдХेंрдж्рд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЧрдИ рд╣ै – рдоंрдЧुрд░ाрд╣ा (рдкрд╢्рдЪिрдо рдЪंрдкाрд░рдг)

ЁЯТЭ рддрдоिрд▓рдиाрдбु рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рд╡ рдУрдбिрд╢ा рдХे рдмाрдж рджेрд╢ рдХा рдЪौрдеा рд░ाрдЬ्рдп рдЬрд╣ां рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдкрдХ्рд╖िрдпों рдкрд░ рдиिрдЧрд░ाрдиी рд╡ рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рд╣ेрддु рдмрд░्рдб рд░िंрдЧिрдЧ рд╕्рдЯेрд╢рди рдмрдиाрдпा рдЬाрдПрдЧा – рдмिрд╣ाрд░ рдоें

ЁЯТЭ рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा ‘рдмрд░्рдб рд░िंрдЧिрдЧ рд╕्рдЯेрд╢рди’ рдмрдиाрдпा рдЬाрдПрдЧा – рднाрдЧрд▓рдкुрд░ рдЬिрд▓े (рдмिрд╣ाрд░) рдоें

ЁЯТЭ 20 рдЕрдЧрд╕्рдд, 2020 рдХो рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг, 2020 рдХा рдкрд░िрдгाрдо рдЬाрд░ी рдХिрдпा – рдЖрд╡ाрд╕рди рддрдеा рд╢рд╣рд░ी рдоाрдорд▓ों рдХे рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा

ЁЯТЭ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг, 2020 рдХी 10 рд▓ाрдЦ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХी рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рд╢्рд░ेрдгी рдоें рдЧрдпा рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдкрдЯрдиा рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ – 47рд╡ां рд╕्рдеाрди (рдЕंрддिрдо)

ЁЯТЭ рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг, 2020 рдХी 10 рд▓ाрдЦ рд╕े рдХрдо рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рд╡ाрд▓े рд╢рд╣рд░ों рдХी рд░ैंрдХिंрдЧ рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдбाрд▓рдоिрдпा рдирдЧрд░ рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ – 255рд╡ां рд╕्рдеाрди

ЁЯТЭ 100 рд╢рд╣рд░ी рд╕्рдеाрдиीрдп рдиिрдХाрдпों рд╕े рдЕрдзिрдХ рдХी рд╢्рд░ेрдгी рд╡ाрд▓े рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдХा рд╕्рдеाрди рд╣ै – 12рд╡ां

ЁЯТЭ рдЧंрдЧा рдирджी рдХे рдХिрдиाрд░े рдмрд╕े рдирдЧрд░ों (рдПрдХ рд▓ाрдЦ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рд╡ाрд▓े) рдХी рд╢्рд░ेрдгी рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдоुंрдЧेрд░ рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ – рддीрд╕рд░ा рд╕्рдеाрди

ЁЯТЭ рджेрд╢ рдХे 62 рдЫाрд╡рдиी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг рдХे рдЖंрдХрдб़ों рдоें рдмिрд╣ाрд░ рдХे рджाрдиाрдкुрд░ рдЫाрд╡рдиी рдмोрд░्рдб рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ – 62рд╡ां рд╕्рдеाрди (рдЕंрддिрдо рд╕्рдеाрди)

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдкрдд्рд░рдХाрд░ рд╕рдо्рдоाрди рдкें рд╢рди рдпोрдЬрдиा рдХा рд╢ुрднाрд░ंрдн рдХिрдпा рдЧрдпा – 27 рдоाрд░्рдЪ, 2020 рдХो

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдкрдд्рд░рдХाрд░ рд╕рдо्рдоाрди рдкेंрд╢рди рдпोрдЬрдиांрддрд░्рдЧрдд рдк्рд░рддि рдкрдд्рд░рдХाрд░ рдХो рд╕рдо्рдоाрди рдкेंрд╢рди рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдп рдзрдирд░ाрд╢ि рд╣ै – 6000 рд░ुрдкрдпे рдк्рд░рддिрдоाрд╣

ЁЯТЭ рдо्рдпांрдоाрд░ рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдпू рд╡िрди рдоिंрдЯ рдиे рдЕрдкрдиी рдкрдд्рдиी рджा рдЪो рдЪो рдХे рд╕ाрде рдмोрдз рдЧрдпा рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХी – 28-29 рдлрд░рд╡рд░ी, 2020 рдХो

ЁЯТЭ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдж्рд╡ाрд░ा рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдордд्рд╕्рдп рд╕ंрдкрджा рдпोрдЬрдиा (рдкीрдПрдордПрдордПрд╕рд╡ाрдИ) рдХा рд╢ुрднाрд░ंрдн рдХिрдпा рдЧрдпा – 10 рд╕िрддंрдмрд░, 2020 рдХो

ЁЯТЭ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдордд्рд╕्рдп рд╕ंрдкрджा рдпोрдЬрдиा рдХो рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рднाрд░рдд рдкैрдХेрдЬ рдХे рддрд╣рдд 5 рд╡рд░्рд╖ों (рд╡рд░्рд╖ 2021-25 рддрдХ) рдХी рдЕрд╡рдзि рдХे рджौрд░ाрди рдХाрд░्рдпाрди्рд╡िрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा – рд╕рднी рд░ाрдЬ्рдпों/рдХेंрдж्рд░рд╢ाрд╕िрдд рдк्рд░рджेрд╢ों рдоें

ЁЯТЭ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдордд्рд╕्рдп рд╕ंрдкрджा рдпोрдЬрдиा рдХी рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдиिрд╡ेрд╢ рд░ाрд╢ि рд╣ै – 20,050 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдордд्рд╕्рдп рд╕ंрдкрджा рдпोрдЬрдиा рд╣ेрддु рдХेंрдж्рд░ рдХी рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ी рд╣ै – 535 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдордд्рд╕्рдп рд╕ंрдкрджा рдпोрдЬрдиा рдХे рдХ्рд░िрдпाрди्рд╡рдпрди рд╣ेрддु рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдиिрд╡ेрд╢ рд░ाрд╢ि рд╣ै – 1390 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдордЫрд▓ी рдм्рд░ूрдб рдмैंрдХ (Fish Brood Bank) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдЬाрдПрдЧी – рд╕ीрддाрдордв़ी рдоें

ЁЯТЭ рдордИ, 2020 рдоें рд░рдЬिрд╕्рдЯ्рд░ाрд░ рдЬрдирд░рд▓ рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рдирдоूрдиा рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдмुрд▓ेрдЯिрди рдоें рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдЬрди्рдо рджрд░ рд╡ाрд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рд╣ै – рдмिрд╣ाрд░ (2/1000)

ЁЯТЭ рдордИ, 2020 рдоें рдЬाрд░ी рдирдоूрдиा рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдмुрд▓ेрдЯिрди рдХे рдЖंрдХрдб़ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдмिрд╣ाрд░ рдоें рд╢िрд╢ु рдоृрдд्рдпु рджрд░ ( рдк्рд░рддि 1000 рдЬीрд╡िрдд рдЬрди्рдоों рдкрд░ ) рд╣ै ! – 32

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдЬрд▓ рдЬीрд╡рди рдоिрд╢рди (рд╣рд░ рдШрд░ рдЬрд▓) рдХी рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдХाрд░्рдп рдпोрдЬрдиा рдХो рдоंрдЬूрд░ी рдк्рд░рджाрди рдХी рдЧрдИ – рдЬрд▓ рд╢рдХ्рддि рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдж्рд╡ाрд░ा

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдоें рдЬрд▓ рдЬीрд╡рди рдоिрд╢рди рд╣ेрддु рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрд╡ंрдЯिрдд рдзрдирд░ाрд╢ि рд╣ै। – 66 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдЬрд▓ рдЬीрд╡рди рдоिрд╢рди рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╡рд░्рд╖ 2020-21 рдоें рдирд▓ рдХрдиेрдХ्рд╢рди рджेрдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рд╣ै – 1 рдХрд░ोрдб़ 50 рд▓ाрдЦ рдШрд░ों рдоें

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдоंрдд्рд░िрдкрд░िрд╖рдж рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ीрддाрдордв़ी рдЬिрд▓ा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдирдЧрд░ рдкрд░िрд╖рдж рд╕ीрддाрдордв़ी, рдирдЧрд░ рдкंрдЪाрдпрдд рдбुрдорд░ा рдПрд╡ं рдиिрдХрдЯрд╡рд░्рддी 17 рдоौрдЬों рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХो рдоिрд▓ाрдХрд░ рд╕ीрддाрдордв़ी рдХो рдирдЧрд░ рдиिрдЧрдо рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा – 8 рдЕрдк्рд░ैрд▓, 2020 рдХो

ЁЯТЭ рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд░ाрд╣рдд рдХोрд╖ рди्рдпाрд╕ी рдкрд░िрд╖рдж рдХी 20рд╡ीं рдмैрдардХ рд╕ंрдкрди्рди рд╣ुрдИ – рдкрдЯрдиा рдоें

ЁЯТЭ 13 рд╕िрддंрдмрд░, 2020 рдХो рдкाрд░ाрджीрдк-рдоुрдЬрдл्рдлрд░рдкुрд░ рдПрд▓.рдкी.рдЬी. рдкाрдЗрдкрд▓ाрдЗрди рдХे рджुрд░्рдЧाрдкुрд░-рдмांрдХा рд╕ेрдХ्рд╢рди рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा рдЧрдпा – рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдж्рд╡ाрд░ा

ЁЯТЭ рдЪंрдкाрд░рдг рд╕्рдеिрдд рдПрд▓.рдкी. рдЬी. рдмॉрдЯрд▓िंрдЧ рдк्рд▓ांрдЯ рдХा рд▓ोрдХाрд░्рдкрдг рдХिрдпा рдЧрдпा – рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдж्рд╡ाрд░ा

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдХाрд╖्рда рдЖрдзाрд░िрдд рдЙрдж्рдпोрдЧ рдиिрд╡ेрд╢ рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди рдиीрддि- 2020 рдХो рд╕्рд╡ीрдХृрддि рдк्рд░рджाрди рдХी рдЧрдИ – 25 рдЕрдЧрд╕्рдд, 2020 рдХो 

ЁЯТЭ рдЬрд▓-рдЬीрд╡рди рд╣рд░िрдпाрд▓ी рдЕрднिрдпाрди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рдХा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рдмрдиा – рдмिрд╣ाрд░


Bihar Budget 2020 – 21 in Hindi

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╡рд░्рд╖ 2020-21 рдХा рдмрдЬрдЯ рдкेрд╢ рдХिрдпा – 25 рдлрд░рд╡рд░ी, 2020 рдХो

ЁЯТЭ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ 2020-21 рдХा рдХुрд▓ рдмрдЬрдЯ рдЖрдХाрд░ рд╣ै –2,11,761.49 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯТЭ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ 2019-20 рдХा рдХुрд▓ рдмрдЬрдЯ рдЖрдХाрд░ рдеा – 2,00,501.01 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯТЭ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ 2020-21 рдоें рд╕्рдеाрдкрдиा рдПрд╡ं рдк्рд░рддिрдмрдж्рдз рд╡्рдпрдп рдХा рдмрдЬрдЯ рдЕрдиुрдоाрди рд╣ै – 1,05,995.14 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯТЭ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ 2020-21 рдоें рдХुрд▓ рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рд╡्рдпрдп рд╣ै –1,64,751.19 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे  

ЁЯТЭ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ 2019-20 рдоें рдХुрд▓ рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рд╡्рдпрдп рдеा – 1,55,2.30.65 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯТЭ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ 2020-21 рдоें рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдкूंрдЬीрдЧрдд рд╡्рдпрдп рд╣ै – 47,010.30 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯТЭ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ 2020-21 рдоें рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рдХुрд▓ рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдк्рд░ाрдк्рддिрдпां рд╣ैं – 1,83,923.99 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯТЭ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ 2021-21 рдоें рд░ाрдЬрдХोрд╖ीрдп рдШाрдЯा рд░рд╣рдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд╣ैं – 20,374.00 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХा

ЁЯТЭ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ 2020-21 рдоें рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рд░ाрдЬрдХोрд╖ीрдп рдШाрдЯा рд╣ै – 97 рдк्рд░рддिрд╢рдд

ЁЯТЭ рд╡िрдд्рддीрдп рд╡рд░्рд╖ 2020-21 рдоें рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдмрдЪрдд рд░рд╣рдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд╣ै – 19,172.80 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे


Bihar Election 2020 – Important Facts For Exams 

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдоें рдЙрдкрдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рд╢्рд░ीрдорддी рд░ेрдгु рджेрд╡ी рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрди рд╕рднा рдХी рд╕рджрд╕्рдп рдЪुрдиी рдЧрдИ рд╣ैं – рдмेрддिрдпा рд╕े

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдоें рдЙрдкрдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдмрдиाрдП рдЧрдП рддाрд░рдХिрд╢ोрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рд╡िрдзाрди рд╕рднा рд╕рджрд╕्рдп рдЪुрдиे рдЧрдП рд╣ै – рдХрдЯिрд╣ाрд░ рд╕े

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд╡рд░्рддрдоाрди рдоुрдЦ्рдп рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╣ैं – рдПрдЪ.рдЖрд░. рд╢्рд░ीрдиिрд╡ाрд╕

ЁЯТЭ рднाрд░рдд рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди рдЖрдпोрдЧ рдж्рд╡ाрд░ा рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрди рд╕рднा рдХी рд╕рднी 243 рд╕ीрдЯों рдХे рд▓िрдП рдЖрдо рдЪुрдиाрд╡ рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рдЧрдИ – 25 рд╕िрддंрдмрд░, 2020 рдХो

ЁЯТЭ рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрдзाрди рд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдХрд░ाрдП рдЧрдП – рддीрди рдЪрд░рдгों рдоें

рдк्рд░рдердо- 28 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 2020

рдж्рд╡िрддीрдп- 3 рдирд╡ंрдмрд░, 2020

рддृрддीрдп-7 рдирд╡ंрдмрд░, 2020

ЁЯТЭ 17 рдирд╡ंрдмрд░, 2020 рдХो рдмिрд╣ाрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░ рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рд╕े рдмिрд╣ाрд░ рдХे рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓ рдлाрдЧू рдЪौрд╣ाрди рдж्рд╡ाрд░ा рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी/ рдоंрдд्рд░िрдпों рдХो рд╡िрднाрдЧों рдХा рдЖрд╡ंрдЯрди рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬो рдиिрдо्рдирд╡рдд рд╣ै –

рд╢्рд░ी рдиीрддीрд╢ рдХुрдоाрд░, рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी – 1. рд╕ाрдоाрди्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рди; 2. рдЧृрд╣ 3. рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рд╕рдЪिрд╡ाрд▓рдп; 4. рдиिрдЧрд░ाрдиी; 5. рдиिрд░्рд╡ाрдЪрди। рдРрд╕े рд╕рднी рд╡िрднाрдЧ рдЬो рдХिрд╕ी рдХो рдЖрд╡ंрдЯिрдд рдирд╣ीं

рд╢्рд░ी рддाрд░рдХिрд╢ोрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж, рдЙрдк-рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी – 1. рд╡िрдд्рдд рд╡िрднाрдЧ; 2. рд╡ाрдгिрдЬ्рдп рдХрд░; 3. рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг, рд╡рди рдПрд╡ं рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдкрд░िрд╡рд░्рддрди; 4. рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी; 5. рдЖрдкрджा рдк्рд░рдмंрдзрди: 6. рдирдЧрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рдЖрд╡ाрд╕

рд╢्рд░ीрдорддी рд░ेрдгु рджेрд╡ी, рдЙрдк-рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी – 1. рдкंрдЪाрдпрддी рд░ाрдЬ; 2. рдкिрдЫрдб़ा рд╡рд░्рдЧ рдПрд╡ं рдЕрддि рдкिрдЫрдб़ा рд╡рд░्рдЧ рдХрд▓्рдпाрдг; 3. рдЙрдж्рдпोрдЧ

рд╢्рд░ी рд╡िрдЬрдп рдХुрдоाрд░ рдЪौрдзрд░ी – 1. рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдХाрд░्рдп 2. рд╕ंрд╕рджीрдп рдХाрд░्рдп: 3. рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕; 4. рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди; 5. рд╕ूрдЪрдиा рдПрд╡ं рдЬрди-рд╕ंрдкрд░्рдХ

рд╢्рд░ी рдмिрдЬेрди्рдж्рд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдпाрджрд╡ – 1. рдКрд░्рдЬा; 2. рдЧрдж्рдп рдиिрд╖ेрдз, рдЙрдд्рдкाрдж рдПрд╡ं рдиिрдмंрдзрди, 3. рдпोрдЬрдиा рдПрд╡ं рд╡िрдХाрд╕; 4. рдЦाрдж्рдп рдПрд╡ं рдЙрдкрднोрдХ्рддा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг

рд╢्рд░ी рдЕрд╢ोрдХ рдЪौрдзрд░ी – 1.рднрд╡рди рдиिрд░्рдоाрдг; 2. рд╕рдоाрдЬ рдХрд▓्рдпाрдг; 3. рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдПрд╡ं рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी; 4. рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рдХрд▓्рдпाрдг рд╢िрдХ्рд╖ा

рд╢्рд░ी рдоेрд╡ाрд▓ाрд▓ рдЪौрдзрд░ी – 1. рд╢िрдХ्рд╖ा (19 Nov. 2020 рдХो рд╢्рд░ी рдоेрд╡ाрд▓ाрд▓ рдЪौрдзрд░ी рдиे рд╢िрдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ी рдХे рдкрдж рд╕े рдЗрд╕्рддीрдлा рджे рджिрдпा)

рд╢्рд░ीрдорддी рд╢ीрд▓ा рдХुрдоाрд░ी – 1. рдкрд░िрд╡рд╣рди

рд╢्рд░ी рд╕ंрддोрд╖ рдХुрдоाрд░ рд╕ुрдорди – 1.рд▓рдШु рдЬрд▓ рд╕ंрд╕ाрдзрди; 2. рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि/рдЬрдирдЬाрддि рдХрд▓्рдпाрдг

рд╢्рд░ी рдоुрдХेрд╢ рд╕рд╣рдиी –  1. рдкрд╢ु рдПрд╡ं рдордд्рд╕्рдп рд╕ंрд╕ाрдзрди

рд╢्рд░ी рдоंрдЧрд▓ рдкाрдг्рдбे –  1.рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп; 2. рдХрд▓ा, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдПрд╡ं рдпुрд╡ा; 3. рдкрде рдиिрд░्рдоाрдг

рд╢्рд░ी рдЕрдорд░ेрди्рдж्рд░ рдк्рд░рддाрдк рд╕िंрд╣ – 1.рдХृрд╖ि; 2, рд╕рд╣рдХाрд░िрддा; 3. рдЧрди्рдиा рдЙрдж्рдпोрдЧ

 

1950+ рд╡рди рд▓ाрдирд░ , 30 рд╕ेрдЯ्рд╕ рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ 600 рдоॉрдбрд▓ рдк्рд░рд╢्рди-рдкрдд्рд░ OMR Sheet рдХे рд╕ाрде। рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ (28 рдирд╡рдо्рдмрд░, 2020 рддрдХ рдЕрдкрдбेрдЯ) рд╡ाрд░्рд╖िрдХ 2020  PDF рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХрд░ें:- 

рдЗрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдХो рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рджिрдП рдЧрдП рд▓िंрдХ рдкрд░ рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░ें।

ЁЯСЙ рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ (рд╡ाрд░्рд╖िрдХ 2020)


Share:

рдХрд░ेंрдЯ рдЕрдлेрдпрд░्рд╕ рдПрдХ рдкंрдХ्рддि рдоें "рдЬूрди"

One Liner Current Affairs in Hindi

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рддंрдмाрдХू рдиिрд╖ेрдз рджिрд╡рд╕ рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै- 31 рдордИ

ЁЯУЪ рд░ेрдЯिंрдЧ рдПрдЬेंрд╕ी рдоूрдбीрдЬ़ рдЗрдирд╡ेрд╕्рдЯрд░्рд╕ рд╕рд░्рд╡िрд╕ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рдд рдХी рд╕ाрд╡рд░ेрди (рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп) рд░ेрдЯिंрдЧ рдХो Baa2 рд╕े рдШрдЯाрдХрд░ рдХिрддрдиा рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै- Baa3

ЁЯУЪ рдХुрд╡ैрдд рдоें рднाрд░рдд рдХा рдирдпा рд░ाрдЬрджूрдд рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕े  рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा- рд╕िрдмि рдЬॉрд░्рдЬ

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХांрдЯेрдХ्рдЯ рдЯ्рд░ेрд╕िंрдЧ рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рд╣ेрддु рд╕ैрд▓ूрди рдФрд░ рдм्рдпूрдЯी рдкाрд░्рд▓рд░ों рдЬैрд╕ी рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЖрдзाрд░ рдХाрд░्рдб рдХो рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै- рддрдоिрд▓рдиाрдбु

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдиे рдХोрд╡िрдб19 рдХे рдк्рд░рддि рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рдлैрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП ‘рдоिрд╢рди рдлрддेрд╣’ рдЕрднिрдпाрди рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рд╣ै- рдкंрдЬाрдм

ЁЯУЪ рдорд╢рд╣ूрд░ рдлिрд▓्рдо 'рдЦिрд▓ाрдб़ी' рдоें 'рд╡ाрджा рд░рд╣ा рд╕рдирдо' рдЧीрдд рд▓िрдЦрдиे рд╡ाрд▓े рдЬाрдиे-рдоाрдиे рдХिрд╕ рдЧीрддрдХाрд░ рдХा рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा- рдЕрдирд╡рд░ рд╕ाрдЧрд░

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рдкोрд░्рдЯ рдЯ्рд░рд╕्рдЯ рдХा рдиाрдо рдмрджрд▓рдХрд░ рд╢्рдпाрдоा рдк्рд░рд╕ाрдж рдоुрдЦрд░्рдЬी рди्рдпाрд╕ рдХрд░рдиे рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджे рджी рд╣ै- рдХोрд▓рдХाрддा рдкोрд░्рдЯ рдЯ्рд░рд╕्рдЯ

ЁЯУЪ рдлिрдирд▓ैंрдб рдоें рднाрд░рдд рдХा рдирдпा рд░ाрдЬрджूрдд рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा- рд░рд╡ीрд╢ рдХुрдоाрд░

ЁЯУЪ рднाрд░рддीрдп рдЙрдж्рдпोрдЧ рдкрд░िрд╕ंрдШ (Confederation Of Indian Industry) рдХा рдирдпा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рдЙрджрдп рдХोрдЯрдХ

ЁЯУЪ рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рдпूрдЬрд░ рдХी рд╕ूрдЪрдиाрдПं рдПрдХрдд्рд░ рдХрд░рдиे рдХे рдЖрд░ोрдк рдоें рдЧूрдЧрд▓ рдкрд░ рдХिрддрдиे рдХрд░ोреЬ рд░ूрдкрдП рдХा рдоुрдХрджрдоा рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- 5 рдЕрд░рдм рдбॉрд▓рд░

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдФрд░ рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпाрдИ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╕्рдХॉрд░्рдЯ рдоॉрд░िрд╕рди рдХे рдмीрдЪ рдмाрддрдЪीрдд рдХे рдмाрдж рдХिрддрдиे рд╕рдордЭौрддों рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рд╣ुрдП- рд╕ाрдд

ЁЯУЪ рдЯ्рд╡िрдЯрд░ рдиे рдЧूрдЧрд▓ рдХे рдХिрд╕ рдкूрд░्рд╡ рдоुрдЦ्рдп рд╡िрдд्рддीрдп рдЕрдзिрдХाрд░ी (CFO) рдХो рдЕрдкрдиे рдмोрд░्рдб рдХा рдирдпा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рд╣ै- рдкैрдЯ्рд░िрдХ рдкिрдЪेрдЯ

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдиे рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдкрд░ рднाрд░рдд рдФрд░ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдмीрдЪ рд╕рдордЭौрддा рдЬ्рдЮाрдкрди рдХो рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдоंрдЬूрд░ी рджे рджी- рднूрдЯाрди

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рджिрд╡рд╕ 2020 рдХी рдеीрдо рдХ्рдпा рд╣ै- рдЬैрд╡-рд╡िрд╡िрдзрддा

ЁЯУЪ рд╕рд░рдХाрд░ी рдЙрд░्рд╡рд░рдХ рдХंрдкрдиी рдиेрд╢рдирд▓ рдлрд░्рдЯिрд▓ाрдЗрдЬрд░्рд╕ рд▓िрдоिрдЯेрдб (рдПрдирдПрдлрдПрд▓) рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕े рдХंрдкрдиी рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдФрд░ рдк्рд░рдмंрдз рдиिрджेрд╢рдХ рдкрдж рдХा рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдк्рд░рднाрд░ рджिрдпा рд╣ै- рд╡ीрд░ेंрдж्рд░ рдиाрде рджрдд्рдд

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рджिрд╡рд╕ рдХिрд╕े рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै- 5 рдЬूрди

ЁЯУЪ рднाрд░рдд рдиे рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡ैрдХ्рд╕ीрди рдЧрдардмंрдзрди (рдЧाрд╡ी) рдХो рдХिрддрдиे рдоिрд▓िрдпрди рдбॉрд▓рд░ рдХी рдорджрдж рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै- 15 рдоिрд▓िрдпрди рдбॉрд▓рд░

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдмॉрд▓ीрд╡ुрдб рдХे рдХिрд╕ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдиिрд░्рдоाрддा рдПрд╡ं рдиिрд░्рджेрд╢рдХ рдХा 93 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЖрдпु рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै- рдмाрд╕ु рдЪрдЯрд░्рдЬी

ЁЯУЪ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХे рдХिрд╕ рдиिрдЬी рд╕рдЪिрд╡ рдХो рд╡ॉрд╢िंрдЧрдЯрди рдоें рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдХे рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рдиिрджेрд╢рдХ рдХा рд╡рд░िрд╖्рда рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рд░ाрдЬीрд╡ рдЯोрдкрдиो 

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╡ीрдЬा рд╢рд░्рддों рдХे рдЙрд▓्рд▓ंрдШрди рдоाрдорд▓े рдоें 2550 рд╡िрджेрд╢ी рддрдм्рд▓ीрдЧी рдЬрдоाрддिрдпों рдХो рдХिрддрдиे рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рднाрд░рдд рдоें рдЖрдиे рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмрди्рдз рд▓рдЧा рджिрдпा рд╣ै- 10 рд╕ाрд▓

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рджिрд╡рд╕ рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै- 3 рдЬूрди

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрддрдиे рдЦрд░ीрдл рдлрд╕рд▓ों рдХे рди्рдпूрдирддрдо рд╕рдорд░्рдерди рдоूрд▓्рдп рдоें рдмрдв़ोрддрд░ी рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджे рджी рд╣ै-14

ЁЯУЪ  рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЬрд▓ рдЬीрд╡рди рдоिрд╢рди рдХे рддрд╣рдд рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХो 1,407 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдЖрд╡ंрдЯिрдд рдХिрдП рд╣ैं- рдЕрд╕рдо

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдоोрдмाрдЗрд▓ рдлोрди рдЙрдд्рдкाрджрди рдоें рджुрдиिрдпा рдХा рд╢ीрд░्рд╖ рджेрд╢ рдмрдиाрдиे рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдЙрдд्рдкाрджों рдПрд╡ं рдЙрд╕рдХे рдХрд▓рдкुрд░्рдЬों рдХे рдЙрдд्рдкाрджрди рдХो рдЧрддि рджेрдиे рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдХрд░ीрдм 50 рд╣рдЬाрд░ рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдП рдХी рд▓ाрдЧрдд рд╕े рдХिрддрдиे рдирдИ рдпोрдЬрдиाрдПं рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै- 3

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рдкाрдЪрди рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рджिрд╡рд╕ (World Digestive Health Day) рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै- 29 рдордИ

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें ‘рд╕ूрдХ्рд╖्рдо, рд▓рдШु рдФрд░ рдордз्рдпрдо рдЙрдж्рдпрдоों’ рдХी рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХे рд╕рдоाрдзाрди рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рдиे рд╣ेрддु рдХिрд╕ рдиाрдо рд╕े рдПрдХ рдкोрд░्рдЯрд▓ рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рд╣ै- рдЪैंрдкिрдпंрд╕

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдм्рд░िрдЯेрди рдоें рднाрд░рдд рдХी рдирдпी рдЙрдЪ्рдЪाрдпुрдХ्рдд рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рдЧाрдпрдд्рд░ी рдХुрдоाрд░

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рдпुрд╡ा рдорд╣िрд▓ा рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЦिрд▓ाреЬी рдХो рдЕрд░्рдЬुрди рдЕрд╡ाрд░्рдб рд╣ेрддु рдиाрдоिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рджीрдк्рддि рд╢рд░्рдоा

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рджिрд▓्рд▓ी рдмीрдЬेрдкी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХिрд╕े рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै- рдЖрджेрд╢ рдЧुрдк्рддा

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рдЪрдХ्рд░рд╡ाрддी рддूрдлाрди рдХे рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдПрд╡ं рдЧुрдЬрд░ाрдд рдоें рдЕрд▓рд░्рдЯ рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рдиिрд╕рд░्рдЧ

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЬрд▓ рдЬीрд╡рди рдоिрд╢рди рдХे рддрд╣рдд рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХो 1,832 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдЖрд╡ंрдЯिрдд рдХिрдП рд╣ैं- рдмिрд╣ाрд░

ЁЯУЪ рдХेрд░рд▓ рдХी рдкрд╣рд▓ी рдорд╣िрд▓ा рдбीрдЬीрдкी рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा- рдЖрд░ рд╢्рд░ीрд▓ेрдЦा

ЁЯУЪ рдЕрд╢्рд╡िрдиी рднाрдЯिрдпा рдХो рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рднाрд░рддीрдп рдмैंрдХ рдХे рдирдП рдк्рд░рдмंрдз рдиिрджेрд╢рдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рдПрд╕рдмीрдЖрдИ

ЁЯУЪ рднाрд░рддीрдп рдХुрд╢्рддी рдорд╣ाрд╕ंрдШ (рдбрдм्рд▓्рдпूрдПрдлрдЖрдИ) рдиे рдкрд╣рд▓рд╡ाрди рд╡िрдиेрд╢ рдлोрдЧाрдЯ рдХा рдиाрдо рдХिрд╕ рдЕрд╡ाрд░्рдб рдХे рд▓िрдП рднेрдЬा рд╣ै- рдЦेрд▓ рд░рдд्рди

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рджрдХ्рд╖िрдг рдХोрд░िрдпा рдоें рдЕрдоेрд░िрдХा рдХी ‘рдеाрдб’ рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рдгाрд▓ी рдХी рдоौрдЬूрджрдЧी рдХो рд▓ेрдХрд░ рдкुрдиः рдЖрдкрдд्рддि рджрд░्рдЬ рдХрд░ाрдИ рд╣ै- рдЪीрди

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХैрд▓िрдлोрд░्рдиिрдпा рдХे рд╕ैрди рдбिрдпाрдЧो рд╕्рдеिрдд рдЬрдирд░рд▓ рдПрдЯॉрдоिрдХ्рд╕ рдЧ्рд▓ोрдмрд▓ рдХॉрд░्рдкोрд░ेрд╢рди рдХे рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдХा рдЪीрдл рдПрдЧ्рдЬीрдХ्рдпूрдЯिрд╡ рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рд╡िрд╡ेрдХ рд▓ाрд▓

ЁЯУЪ рдЪुрдиाрд╡ рдЖрдпोрдЧ рдиे рд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдХी 24 рд╕ीрдЯों рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рджिрди рдорддрджाрди рдХрд░ाрдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै- 19 рдЬूрди

ЁЯУЪ рд░िрдпो рдУрд▓ंрдкिрдХ рдкрджрдХ рд╡िрдЬेрддा рд╕ाрдХ्рд╖ी рдорд▓िрдХ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рдЕрд╡ाрд░्рдб рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиा рдЖрд╡ेрджрди рднेрдЬा рд╣ै- рдЕрд░्рдЬुрди рдЕрд╡ाрд░्рдб

ЁЯУЪ рднाрд░рддीрдп рдЦाрдж्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рдоाрдирдХ рдк्рд░ाрдзिрдХрд░рдг (рдПрдлрдПрд╕рдПрд╕рдПрдЖрдИ) рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рдЕрдзिрдХाрд░ी рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рдЕрд░ुрдг рд╕िंрдШрд▓

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд░ाрдЬ्рдп рдоें рджेрд╢ рдХे рдЕрди्рдп рд╣िрд╕्рд╕ों рд╕े рд▓ौрдЯे рдХुрд╢рд▓ рд╢्рд░рдоिрдХों рдХो рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े ‘рд░ोреЫрдЧाрд░ рд╕ेрддु’ рдпोрдЬрдиा рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै- рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдкрд╣рд▓े рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдЕрдЬीрдд рдк्рд░рдоोрдж рдХुрдоाрд░ рдЬोрдЧी рдХा 74 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै- рдЫрдд्рддीрд╕рдЧреЭ

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рджुрдЧ्рдз рджिрд╡рд╕ рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-1 рдЬूрди

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╡рд░्рд╖ 2020-21 рдХे рд▓िрдП рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़ рдХे рд▓िрдП рдЬрд▓ рдЬीрд╡рди рдоिрд╢рди рдХे рддрд╣рдд рдХिрддрдиे рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдоंрдЬूрд░ рдХिрдП- 445 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯУЪ рднाрд░рддीрдп рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдХंрдЯ्рд░ोрд▓ рдмोрд░्рдб (рдмीрд╕ीрд╕ीрдЖрдИ) рдиे 2020 рдХे рд░ाрдЬीрд╡ рдЧांрдзी рдЦेрд▓ рд░рдд्рди рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рд╕рд▓ाрдоी рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬ рдХो рдиाрдоांрдХिрдд рдХिрдпा рд╣ै- рд░ोрд╣िрдд рд╢рд░्рдоा

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХे ‘рдмोрдбोрд▓ैंрдб рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп’(Bodoland University) рдХे рд╢ोрдзрдХрд░्рдд्рддाрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рдПрдХ рдлрдлूंрдж рдкाрдЙрдбрд░ (Fungal Powder) рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рд╣ै рдЬो рд▓ोрдЧों рдХी рд░ोрдЧ рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХ рдХ्рд╖рдорддा рдмрдв़ाрдиे рдоें рдорджрджрдЧाрд░ рд╕ाрдмिрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै- рдЕрд╕рдо

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рди्рдпू рдбेрд╡рд▓рдкрдоेंрдЯ рдмैंрдХ рдХे рдирд╡ीрди рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХिрд╕े рдЪुрдиा рдЧрдпा рд╣ै- рдоाрд░्рдХोрд╕ рдЯ्рд░ाрдпрдЬो

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें 'рдПрд╢िрдпाрдИ рд╡िрдХाрд╕ рдмैंрдХ' рдФрд░ рднाрд░рдд рдиे рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╕рдб़рдХों рдХे рд╕ुрдзाрд░ рдХे рд▓िрдпे 177 рдоिрд▓िрдпрди рдбॉрд▓рд░ рдХे рдЛрдг рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпे- рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рднाрд╖ा рдХे рдорд╢рд╣ूрд░ рд▓ेрдЦрдХ рдФрд░ рд╡्рдпंрдЧ्рдпрдХाрд░ рдоुрдЬ्рддрдмा рд╣ुрд╕ैрди (Mujtaba Hussain) рдХा рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें 83 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै- рдЙрд░्рджू

ЁЯУЪ рдлोрд░्рдм्рд╕ рдХी рддрд░рдл рд╕े рдЬाрд░ी рдХी рдЧрдпी рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдХрдоाрдиे рд╡ाрд▓े рд╕ेрд▓िрдм्рд░िрдЯीрдЬ рдХी рд▓िрд╕्рдЯ рдоें рдХिрд╕ рдПрдХрдоाрдд्рд░ рднाрд░рддीрдп рдЕрднिрдиेрддा рдХो 364 рдХрд░ोреЬ рд░ूрдкрдП рдХрдоाрдИ рдХे рд╕ाрде 52рд╡ां рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рд╣ै- рдЕрдХ्рд╖рдп рдХुрдоाрд░

ЁЯУЪ рдХрди्рдирдб़ рдлिрд▓्рдоों рдХे рдХिрд╕ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЕрднिрдиेрддा рдХा рд╣ृрджрдпрдЧрддि рд░ुрдХрдиे рд╕े рдмेंрдЧрд▓ुрд░ु рдХे рдПрдХ рдиिрдЬी рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ рдоें 39 рд╕ाрд▓ рдХे рдЙрдо्рд░ рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा- рдЪिрд░ंрдЬीрд╡ी рд╕рд░рдЬा

ЁЯУЪ 2022 рдорд╣िрд▓ा рдПрд╢िрдпाрдИ рдХрдк рдХी рдоेрдЬрдмाрдиी рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХो рдоिрд▓ा рд╣ै- рднाрд░рдд

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдиे рдЬिрд╕ рдпुрдж्рдзрдЧ्рд░рд╕्рдд рджेрд╢ рдоें рджी рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рд╣ाрдпрддा рд░ाрд╢ि рдоें рдХрдЯौрддी рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рд╣ै- рдпрдорди

ЁЯУЪрд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें ‘рдЧृрд╣ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп’ рдиे ‘рд╕ीрдоाрд╡рд░्рддी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо’ (Border Area Development Programme) рдХे рддрд╣рдд рдХिрд╕ рджेрд╢ рд╕े рд╕рдЯे рд╕ीрдоाрд╡рд░्рддी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХो рд╕ुрджृреЭ рдХрд░рдиे рд╣ेрддु рдирдП рджिрд╢ा-рдиिрд░्рджेрд╢ рдЬाрд░ी рдХिрдпे рд╣ैं- рдЪीрди

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬाрд╡ेрдж рдЕрдЦ्рддрд░ рдХो рдЧрд╣рди рд╕ोрдЪ, рдзрд░्рдордиिрд░рдкेрдХ्рд╖рддा рддрдеा рдоाрдирд╡ीрдп рдоूрд▓्рдпों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдпोрдЧрджाрди рд╣ेрддु рдХिрд╕ рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдЕрд╡ाрд░्рдб рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рд░िрдЪрд░्рдб рдбॉрдХिंрд╕ рдЕрд╡ाрд░्рдб

ЁЯУЪ рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХांрддрдХрд╡ि рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдХांрдд рдорд╣ाрдкाрдд्рд░ рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд░рдЪिрдд рд╡ंрджे рдЙрдд्рдХрд▓ рдЬрдирдиी рд╕ंрдЧीрдд рдЧाрди рдХो 110 рд╕ाрд▓ рдмाрдж рд░ाрдЬ्рдп рдЧीрдд рдХी рдоाрди्рдпрддा рджी рд╣ै- рдУрдбिрд╢ा

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рдЪैंрдкिрдпрдирд╢िрдк рдоें рд╕्рд╡рд░्рдг рдкрджрдХ рдЬीрддрдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдХिрд╕ рдкрд╣рд▓े рдкुрд░ुрд╖ рдЬिрдо्рдиाрд╕्рдЯ рдХा рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै- рдХुрд░्рдЯ рдеॉрдорд╕

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рджिрд╡рд╕ рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै- 8 рдЬूрди

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдХे рдХिрд╕ рд╕्рдЯेрд╢рди рдкрд░ рджुрдиिрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рдмрдиाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै- рд╣ुрдмрд▓ी рд╕्рдЯेрд╢рди

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рдд्рдпाрдпрди рджिрд╡рд╕ (World Accreditation Day) рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-9 рдЬूрди

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рдХрдЪ्рдЪे рддेрд▓ (Crude Oil) рдХे рдиिрд░्рдпाрдд рдХे рд▓िрдпे рдХीрдорддों рдоें рдХрдо-рд╕े-рдХрдо рдмीрддे рджो рджрд╢рдХों рдоें рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рд╡ृрдж्рдзि рдХी рд╣ै- рд╕рдКрджी рдЕрд░рдм

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рднाрд░рддीрдпों рдХो ‘рдиाрд╕ा рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд▓ोрдХ рд╕ेрд╡ा рдкрджрдХ’ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рд░ंрдЬीрдд рдХुрдоाрд░

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдиे рдХोрд╡िрдб-19 рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдХृрдд्рд░िрдо рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा рдЖрдзाрд░िрдд рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХिрдЯ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХी рд╣ै- рдЖрдИрдЖрдИрдЯी рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж

ЁЯУЪ рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдХे рдХिрд╕ рдЬिрд▓े рдоें рд░ाрдЬ्рдп рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рдкाрд░्рдХ рдЦोрд▓ा рдЧрдпा рд╣ै- рд╣рд▓्рдж्рд╡ाрдиी

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХोрд░ोрдиा рдХे рдХाрд░рдг рд╢рдиिрд╡ाрд░,рд░рд╡िрд╡ाрд░ рдПрд╡ं рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЫुрдЯ्рдЯी рд╡ाрд▓े рджिрди рд▓ोрдЧों рдХे рдШрд░ рд╕े рдиिрдХрд▓рдиे рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмрди्рдз рд▓рдЧा рджिрдпा рд╣ै- рдкंрдЬाрдм

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рдмाрд▓ рд╢्рд░рдо рдиिрд╖ेрдз рджिрд╡рд╕ рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-12 рдЬूрди

ЁЯУЪ рд╡рд╣ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдЬिрд╕рдиे рдЕрдЧрд▓े рдЫрд╣ рдорд╣ीрдиों рдоें рджрд╕ рд▓ाрдЦ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдзрд╡ рдХрд░ाрдиे рдХी рдХाрд░्рдп рдпोрдЬрдиा рддैрдпाрд░ рдХी рд╣ै- рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢

ЁЯУЪ рдорд╣िंрдж्рд░ा рдлाрдЗрдиेंрд╕ рдХे рд╕ाрде рдЬिрд╕рдиे рд╡ाрд╣рди рдЛрдг рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиे рдХा рд╕рдордЭौрддा рдХिрдпा рд╣ै- рдоाрд░ुрддी рд╕ुрдЬुрдХी

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдиे рдЧौ-рд╡рдз рдиिрд░ोрдзрдХ (рд╕ंрд╢ोрдзрди) рдЕрдз्рдпाрджेрд╢, 2020 рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджे рджी рд╣ै- рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд░ाрдЬ рдХौрд╢рд▓ рдкोрд░्рдЯрд▓ рдФрд░ рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╢्рд░рдоिрдХ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╡िрдиिрдордп рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै- рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди

ЁЯУЪ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХृрд╖ि рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рдмैंрдХ (рдиाрдмाрд░्рдб) рдиे рдЕрд╕рдо рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕ рдмैंрдХ рдХो рдХिрддрдиे рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХी рд╡िрд╢ेрд╖ рдЪрд▓рдиिрдзि рд╕ुрд╡िрдзा рджेрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै- 270 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЕрдЧрд░рдмрдд्рддीрдж рдиिрд░्рдоाрддाрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рдЖрдпाрдд рдХिрдпे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдмांрд╕ рдкрд░ рд╕ीрдоा рд╢ुрд▓्рдХो рджрд╕ рд╕े рдмрдвाрдХрд░ рдХिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै- рдкрдЪ्рдЪीрд╕ рдк्рд░рддिрд╢рдд

ЁЯУЪ рдХोрд▓ рдЗंрдбिрдпा рд▓िрдоिрдЯेрдб рдХी рд╕рд╣ाрдпрдХ рдХंрдкрдиी ‘рд╡ेрд╕्рдЯрд░्рди рдХोрд▓рдлीрд▓्рдб्рд╕ рд▓िрдоिрдЯेрдб’ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдФрд░ рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें 3 рдирдИ рдХोрдпрд▓ा рдЦрджाрдиों рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рд╣ै- рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢

ЁЯУЪ рдЫрдд्рддीрд╕рдЧреЭ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдкुрд▓िрд╕ рдХрд░्рдоिрдпों рдХे рдоाрдирд╕िрдХ рддрдиाрд╡ рдФрд░ рдбिрдк्рд░ेрд╢рди рдХो рдХрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рдХिрд╕ рдиाрдо рд╕े рдПрдХ рдЕрднिрдпाрди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рд╣ै- рд╕्рдкंрджрди

ЁЯУЪ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд░ाрдордиाрде рдХोрд╡िंрдж рдиे рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдФрд░ рд▓рдж्рджाрдЦ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд╣ाрдИ рдХोрд░्рдЯ рдХे рдЬрдЬ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рд╣ै- рдЬाрд╡ेрдж рдЗрдХрдмाрд▓ рд╡ाрдиी

ЁЯУЪ рдХрд░्рдордЪाрд░ी рднрд╡िрд╖्рдп рдиिрдзि (рдИрдкीрдПрдлрдУ) рдиे ‘рд▓ॉрдХрдбрдЙाрдЙрди’ рдХे рджौрд░ाрди рдкिрдЫрд▓े рджो рдорд╣ीрдиों рдоें рдХिрддрдиे рдХрд░ोреЬ рд░ूрдкрдП рдХा рднुрдЧрддाрди рдХिрдпा рд╣ै-11540 рдХрд░ोреЬ рд░ूрдкрдП

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХोрд░ोрдиा рд╕ंрдХрдЯ рдХे рдХाрд░рдг рдб्рд░ाрдЗрд╡िंрдЧ рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕, рдлिрдЯрдиेрд╕ рд╕рд░्рдЯिрдлिрдХेрдЯ рдПрд╡ं рдкрд░рдоिрдЯ рдХी рд╡ैрдж्рдпрддा рдХрдм рддрдХ рдмреЭाрдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рд╣ै-30 рд╕िрддंрдмрд░

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рдкрд╣рд▓े рдЕрд░рдм рджेрд╢ рдиे рдЕрдкрдиा ‘рдоंрдЧрд▓ рдоिрд╢рди’ рд▓ॉрди्рдЪ рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै- рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдЕрд░рдм рдЕрдоीрд░ाрдд

ЁЯУЪ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдПрд╡ं рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рд╕ंрд╕्рдеा (рд╕ीрдПрд╕рдЖрдИрдЖрд░) рдХी рдкाрд▓рдордкुрд░ рд╕्рдеिрдд рдЕрдиुрд╕ंрдзाрди рдЗрдХाрдИ рдЖрдИрдПрдЪрдмीрдЯी рдиे рд╣ींрдЧ рдФрд░ рдХेрд╕рд░ рдХी рдЦेрддी рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕ाрде рд╕рдордЭौрддा рдХिрдпा рд╣ै- рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдмीрдПрд╕-VI рд╢्рд░ेрдгी рдХे рд╕рднी рд╡ाрд╣рди рдкрд░ рдХिрд╕ рд░ंрдЧ рдХी рдПрдХ рдкрдЯ्рдЯी рд▓рдЧाрдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै- рд╣рд░ा

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें ‘рдпेрд▓ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп’ рдж्рд╡ाрд░ा рдж्рд╡िрд╡ाрд░्рд╖िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЬाрд░ी рдХिрдпे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े 'рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рд╕ूрдЪрдХांрдХ' рдоें рднाрд░рдд 180 рджेрд╢ों рдоें рдХिрддрдиे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд░рд╣ा-168

ЁЯУЪ рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬрд░рд▓ैंрдб рдоें рднाрд░рдд рдХा рдирдпा рд░ाрдЬрджूрдд рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рдоोрдиिрдХा рдХрдкिрд▓ рдоोрд╣рддा 

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рдЦाрдж्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рджिрд╡рд╕ рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-7 рдЬूрди

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдкрд╣рд▓ा рдСрдирд▓ाрдЗрди рдХрдЪрд░ा рд╡िрдиिрдордп рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рд╢ुрд░ू рдХिрдпा- рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢

ЁЯУЪ рднाрд░рдд рдФрд░ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдмिрдЬрд▓ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдпे рд╕рд╣рдорддि рдкрдд्рд░ (рдПрдордУрдпू) рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдпे рд╣ैं- рдбेрдирдоाрд░्рдХ

ЁЯУЪ рд╕ाрд▓ 2020 рдХा рдкрд╣рд▓ा рд╕ूрд░्рдп рдЧ्рд░рд╣рдг рдХिрд╕ рджिрди рд▓рдЧेрдЧा- 21 рдЬूрди

ЁЯУЪ рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рддाрд░ीрдЦ рддрдХ рд▓ॉрдХрдбाрдЙрди рдмрдв़ाрдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рд▓िрдпा рд╣ै- 30 рдЬूрди

ЁЯУЪ рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдд्рд░िрд╡ेंрдж्рд░ рд╕िंрд╣ рд░ाрд╡рдд рдиे рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдХो рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд╕рдорд░ рдХैрдкिрдЯрд▓ (рдЧ्рд░ीрд╖्рдордХाрд▓ीрди рд░ाрдЬрдзाрдиी) рдШोрд╖िрдд рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै- рдЧैрд░рд╕ैंрдг

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдиे рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рд░ाрдЬ्рдп рдоें COVID рд╕्рдеिрддि рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ाрдд्рдордХ рдХाрд░्рдпों рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрддрдиे рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХा рдЛрдг рджिрдпा рд╣ै-1,950 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рдХोрд░ोрдиा рд╕ंрдХ्рд░рдоिрдд рд▓ोрдЧों рдХे рдЗрд▓ाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдк्рд▓ाрдЬ्рдоा рдХी рдСрдирд▓ाрдЗрди рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा рд╢ुрд░ू рдХी рд╣ै- рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢

ЁЯУЪ рдорд░्рд╕рд░ (Mercer) рдХे ‘2020 рдХॉрд╕्рдЯ рдСрдл рд▓िрд╡िंрдЧ рд╕рд░्рд╡े’ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдк्рд░рд╡ाрд╕िрдпों рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХा рд╕рдмрд╕े рдорд╣ंрдЧा рд╢рд╣рд░ рдХौрди рд╕ा рд╣ै- рдоुंрдмрдИ

ЁЯУЪ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдоाрдирд╡рд░рд╣िрдд рд╕рдмрдорд░्рд╕िрдмрд▓ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рдХे рдиीрдЪे рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд╕рдмрд╕े рдЧрд╣рд░े рдмिंрджु рддрдХ рдЧोрддा рд▓рдЧाрдиे рдХा рдХीрд░्рддिрдоाрди рдмрдиाрдпा рд╣ै-рдЪीрди

ЁЯУЪ рд╡рд╣ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдЬिрд╕рдиे рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рд╢्рд░рдоिрдХों рдХे рд▓िрдП рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдЦोрдЬрдиे рд╣ेрддु ‘рд░ोрдЬ़рдЧाрд░ рд╕ेрддु’ рдкोрд░्рдЯрд▓ рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рд╣ै- рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢

ЁЯУЪ рд░ेрдЯिंрдЧ рдПрдЬेंрд╕ी рдлिрдЪ рдХे рдоुрддाрдмिрдХ рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2021-2022 рдоें рднाрд░рдд рдХी рдЬीрдбीрдкी рдЧ्рд░ोрде рдХिрддрдиी рд░рд╣рдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд▓рдЧाрдпा рд╣ै- 9.5 рдк्рд░рддिрд╢рдд

ЁЯУЪ рдЧुрдЬрд░ाрдд рдХे рдЧिрд░ рдХे рдЬंрдЧрд▓ो рдоें рдкाрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдПрд╢िрдпाрдИ рд╢ेрд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा 2015 рдХे рдоुрдХाрдмрд▓े рдмреЭрдХрд░ рдХिрддрдиी рд╣ो рдЧрдпी рд╣ै-674

ЁЯУЪ рд╡рд╣ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдЬिрд╕рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХрдХ्рд╖ा рдкांрдЪ рддрдХ рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдСрдирд▓ाрдЗрди рдХ्рд▓ाрд╕ рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд▓рдЧा рджिрдпा рд╣ै- рдХрд░्рдиाрдЯрдХ

ЁЯУЪ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рднाрд░ोрдд्рддोрд▓рди рдорд╣ाрд╕ंрдШ (рдЖрдИрдбрдм्рд▓्рдпूрдПрдл) рдиे рдХिрд╕ рднाрд░рддीрдп рд╡ेрдЯрд▓िрдл्рдЯрд░ рдкрд░ рд▓рдЧाрдП рдЧрдП рдбोрдкिंрдЧ рдХे рдЖрд░ोрдкों рдХो рд╡ाрдкрд╕ рд▓े рд▓िрдпा рд╣ै- рд╕ंрдЬीрддा рдЪाрдиू

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХृрд╖ि рд╕िंрдЪाрдИ рдпोрдЬрдиा рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд 'рдкрд░ рдб्рд░ॉрдк рдоोрд░ рдХ्рд░ॉрдк' (рд╣рд░ рдмूंрдж рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЙрдкрдЬ) рдХे рдордж рдоें рдЪाрд▓ू рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ рдоें рд░ाрдЬ्рдпों рдХे рд▓िрдП рдХिрддрдиे рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХा рдЖрд╡ंрдЯрди рдХिрдпा рд╣ै- 4,000 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯУЪ рднाрд░рдд рдФрд░ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рднाрд░рдд рдоें рдХोрд░ोрдиा рд╕ंрдХрдЯ рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдФрд░ рдХрдордЬोрд░ рд╡рд░्рдЧ рдХे рд▓ोрдЧों рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ाрдУं рдХो рдмрдв़ाрдиे рд╣ेрддु 200 рд▓ाрдЦ рдпूрд░ो рдХा рдХрд░ाрд░ рдХिрдпा рд╣ै- рдл्рд░ांрд╕

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рд╢рд░рдгाрд░्рдеी рджिрд╡рд╕ рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-20 рдЬूрди

ЁЯУЪ рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╕рд╣ाрд░рдирдкुрд░ рдоें 50 рд▓ाрдЦ рд╕ाрд▓ рдкुрд░ाрдиा рд╕्рдЯेрдЧोрдбॉрди рдк्рд░рдЬाрддि рдХे рд╣ाрдеी рдХा рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рдоिрд▓ा рд╣ै- рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рджрдХ्рд╖िрдг рдПрд╢िрдпा рдоें рдЖрд░्рдеिрдХ рдХूрдЯрдиीрддिрдХ рд╕ंрдмंрдзों рдХे рдЪрд▓рддे рдЪीрди рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрд╕ рджेрд╢ рд╕े рдЪीрди рдоें рдиिрд░्рдпाрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рд╕ाрдоाрди рдкрд░ 97 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЯैрд░िрдл рдЫूрдЯ рджेрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рдЧрдИ рд╣ै- рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢

ЁЯУЪ рдХोрд░ोрдиा рд╡ाрдпрд░рд╕ (COVID-19) рдХे рдордж्рджेрдирдЬрд░ рд╡рд░्рд╖ 2021 рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े 93рд╡ें рдЕрдХाрджрдоी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ों рдЕрдерд╡ा рдСрд╕्рдХрд░ (Oscars) рдХो рдХिрддрдиे рдоाрд╣ рдХे рд▓िрдпे рд╕्рдердЧिрдд рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рджो рдоाрд╣

ЁЯУЪ рднाрд░рддीрдп рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ (RBI) рдиे рдкीрдПрдорд╕ी рдмैंрдХ рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рдХिрддрдиे рджिрдиों рдХे рд▓िрдП рдмреЭा рджिрдпा рд╣ै- 6 рдоाрд╣

ЁЯУЪ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдпोрдЧ рджिрд╡рд╕ рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै- 21 рдЬूрди

ЁЯУЪ рд░рдгрдЬी рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рд╡िрдХेрдЯ рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓े рдХिрд╕ рд╕्рдкिрдирд░ рдХा рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा- рд░ाрдЬिंрджрд░ рдЧोрдпрд▓

ЁЯУЪ рдкूрд░्рд╡ рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдЧрд╡рд░्рдирд░ рдЙрд░्рдЬिрдд рдкрдЯेрд▓ рдХो рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕рдХा рдЪेрдпрд░рдоैрди рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- NIPFP

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдХे рдЬिрд╕ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд▓ोрдХрдЧाрдпрдХ рдФрд░ рд╕ंрдЧीрддрдХाрд░ рдХा 94 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै- рдЬीрдд рд╕िंрд╣ рдиेрдЧी

ЁЯУЪ рдоाрд▓ी рдЧрдгрд░ाрдЬ्рдп рдиे рдПрдирдЯीрдкीрд╕ी (NTPC) рдХो рдХिрддрдиे рдоेрдЧाрд╡ाрдЯ рдХ्рд╖рдорддा рд╡ाрд▓े рд╕ोрд▓рд░ рдкाрд░्рдХ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд▓िрдП рдкрд░ाрдорд░्рд╢ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХा рдЕрдиुрдмंрдз рджिрдпा рд╣ै- 500 рдоेрдЧाрд╡ाрдЯ

ЁЯУЪ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХी рдЗрд╕्рд▓ाрдоिрдХ рд░िрд╡ोрд▓्рдпूрд╢рдирд░ी рдЧाрд░्рдб рдХॉрд░्рдк्рд╕ рдиे рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдЕрдЧрд▓े рд╕ाрд▓ рдоाрд░्рдЪ рддрдХ рд╣िंрдж рдорд╣ाрд╕ाрдЧрд░ рдоें рдЕрдкрдиा рд╕्рдеाрдпी рд╕ैрди्рдп рдЕрдб्рдбा рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░ेрдЧा- рдИрд░ाрди

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдиे рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдХिрд╕ рд╢рд╣рд░ рдоें рд╣рд╡ाрдИ рдЕрдб्рдбे рдХो рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╣рд╡ाрдИ рдЕрдб्рдбे рдХे рд░ूрдк рдоें рдШोрд╖िрдд рдХिрдпे рдЬाрдиे рдХो рд╕्рд╡ीрдХृрддि рджे рджी рд╣ै- рдХुрд╢ीрдирдЧрд░

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрддрдиे рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдП рдХे рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рдмुрдиिрдпाрджी рдвाँрдЪा рд╡िрдХाрд╕ рдлंрдб (AHIDF) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХो рдоंреЫूрд░ी рджे рджी рд╣ै-15,000 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдП

ЁЯУЪ рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХोрд░ोрдиा рдХे рджौрд░ाрди ‘рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рджूрд░рд╡рд░्рддी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо’ рдХे рддрд╣рдд рд╕्рдХूрд▓ी рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдмेрд╣рддрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХी рджिрд╢ा рдоें рдПрдХ рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХрджрдо рдЙрдаाрдпा рд╣ै- рд╣рд░िрдпाрдгा

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд░ाрдЬ्рдп рдоें рдЧौ рдкाрд▓рди рдХो рд▓ाрднрдк्рд░рдж рдмрдиाрдиे, рдЧोрдмрд░ рдк्рд░рдмंрдзрди рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП 'рдЧोрдзрди рди्рдпाрдп рдпोрдЬрдиा' рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै- рдЫрдд्рддीрд╕рдЧрдв़

ЁЯУЪ рд╕ाрд▓ 2023 рдоें рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдорд╣िрд▓ा рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк рдлुрдЯрдмॉрд▓ рдХे рд▓िрдП рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा рдФрд░ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХो рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдоेрдЬрдмाрдиी рдоिрд▓ी рд╣ै- рди्рдпूрдЬीрд▓ैंрдб

ЁЯУЪ рдХेрди्рдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдоें рд╕ूрдХ्рд╖्рдо, рд▓рдШु рдФрд░ рдордз्рдпрдо рдЙрдж्рдпрдо рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рд▓िрдП рдХिрддрдиे рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХा рдЖрд╡ंрдЯрди рдХिрдпा рд╣ै- рдЪाрд░ рд╣рдЬाрд░ 125 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯУЪ рд╡рд╣ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдЬिрд╕рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЧрддिрд╡िрдзि рдЖрдзाрд░िрдд рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╢िрдХ्рд╖ा рдкрд╣рд▓ рдПрдХрдЯू рдЦेрд▓ों, рдПрдХрдЯू рдкреЭों (Ektu Khelo, Ektu Padho) рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै- рдд्рд░िрдкुрд░ा 

ЁЯУЪ рднाрд░рдд рдиे рдлिрд▓िрд╕्рддीрдиी рд╢рд░рдгाрд░्рдеिрдпों рдХे рдХрд▓्рдпाрдг рдХे рд▓िрдП рдХाрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд░ाрд╣рдд рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдПрдЬेंрд╕ी  (UNRWA) рдХो рдХिрддрдиे рдоिрд▓िрдпрди рдЕрдоेрд░िрдХी рдбॉрд▓рд░ рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд░ाрд╢ि рджेрдиे рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा рдЬрддाрдИ рд╣ै-10 рдоिрд▓िрдпрди рдЕрдоेрд░िрдХी рдбॉрд▓рд░

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рдЪीрди, рд╡िрдпрддрдиाрдо рдФрд░ рдХोрд░िрдпा рд╕े рдХुрдЫ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЗрд╕्рдкाрдд рдЙрдд्рдкाрджों рдХे рдЖрдпाрдд рдкрд░ рдПंрдЯी-рдбंрдкिंрдЧ рд╢ुрд▓्рдХ (Anti-Dumping Duty) рд▓рдЧाрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै- рднाрд░рдд

ЁЯУЪ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдУрд▓ंрдкिрдХ рджिрд╡рд╕ рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै- 23 рдЬूрди

ЁЯУЪ рд╡рд╣ рднाрд░рддीрдп рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдФрд░ рдиोрдмेрд▓-рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╡िрдЬेрддा рдЬिрд╕рдиे рд╕ाрд▓ 2020 рдХे рдЬрд░्рдорди рдмुрдХ рдЯ्рд░ेрдб рдХा рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рд╢ांрддि рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдЬीрддा рд╣ै- рдЕрдорд░्рдд्рдп рд╕ेрди

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдоुрдж्рд░ा рдпोрдЬрдиा рдХे рддрд╣рдд рд╢िрд╢ु рдХрд░्рдЬ рд╢्рд░ेрдгी рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдЫोрдЯी рд░ाрд╢ि рдХा рдХрд░्рдЬ рд▓े рд░рдЦे рдХрд░्рдЬрджाрддाрдУं рдХो рдХिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рдм्рдпाрдЬ рд╕рд╣ाрдпрддा рджेрдиे рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджी рд╣ै- рджो рдк्рд░рддिрд╢рдд

ЁЯУЪ рд╡िрдЬрдбрди рдЗंрдбिрдпा рдХे рдПрдХ рдкोрд▓ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдкिрдЫрд▓े 50 рд╡рд░्рд╖ рдоें рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдЯेрд╕्рдЯ рдХ्рд░िрдХेрдЯрд░ рдХा рдкोрд▓ рдХिрд╕ рдЦिрд▓ाреЬी рдиे рдЬीрдд рд▓िрдпा рд╣ै- рд░ाрд╣ुрд▓ рдж्рд░рд╡िрдб़

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХोрд░ोрдиा рд╕ंрдХ्рд░рдордг рдХे рдХाрд░рдг рд▓ॉрдХрдбाрдЙрди рдХो 31 рдЬुрд▓ाрдИ рддрдХ рдмреЭा рджिрдпा рд╣ै- рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓

ЁЯУЪ рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдЗрд╕्рд▓ााрдоाрдмाрдж рдоें рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рдиाрдо рд╕े рдкрд╣рд▓ा рд╣िрди्рджू рдоंрджिрд░ рдмрдиाрдиे рдХी рдЖрдзाрд░рд╢िрд▓ा рд░рдЦी рдЧрдпी рд╣ै- рд╢्рд░ी рдХृрд╖्рдг рдоंрджिрд░

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдирдП рдоुрдЦ्рдп рд╕рдЪिрд╡ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХिрд╕े рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рд╕ंрдЬрдп рдХुрдоाрд░

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рднाрд░рдд рдХे рдмाрд╣рд░ рдкрд╣рд▓ी рдпोрдЧ рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी рдЦोрд▓рдиे рдХी рдЖрдзाрд░рд╢िрд▓ा рд░рдЦी рд╣ै- рдЕрдоेрд░िрдХा

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рдмрд╣ुрдкрдХ्рд╖ीрдп рд╢рд╕्рдд्рд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╕ंрдзि (ATT) рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा рд╣ै- рдЪीрди

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рднाрд░рдд рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП 50,000 рдоेрдб-рдЗрди-рдЗंрдбिрдпा рд╡ेंрдЯिрд▓ेрдЯрд░ рдХे рд▓िрдП рдХिрддрдиे рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдЖрд╡ंрдЯिрдд рдХिрдП рд╣ैं- 2000 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЧ्рд░ाрдоीрдг рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдЧाрд░ंрдЯी рдЕрдзिрдиिрдпрдо (рдордирд░ेрдЧा) рдХी рддрд░्рдЬ рдкрд░ рдиौрдХрд░ी рдХी рдЧाрд░ंрдЯी рдпोрдЬрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै- рдЭाрд░рдЦंрдб

ЁЯУЪ рднाрд░рддीрдп рдЯीрдо рдХे рдХिрд╕ рдкूрд░्рд╡ рд╕рд▓ाрдоी рдмрд▓्рд▓ेрдмाрдЬ рдФрд░ рдШрд░ेрд▓ू рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдХे рджिрдЧ्рдЧрдЬ рдЦिрд▓ाрдб़ी рдХो рдЖрдЧाрдоी рдШрд░ेрд▓ू рд╕рдд्рд░ рдХे рд▓िрдП рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХोрдЪ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рд╡рд╕ीрдо рдЬाрдлрд░

ЁЯУЪ рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдк्рд░рдЬ्рдЮाрди рднाрд░рддी рдпोрдЬрдиा рд╢ुрд░ू рдХी рд╣ै- рдЕрд╕рдо

ЁЯУЪ SBI рдХी рдПрдХ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд▓ॉрдХрдбाрдЙрди рдХे рдХाрд░рдг рдк्рд░рддि рд╡्рдпрдХ्рддि рдЖрдп рдоें рдХिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЧिрд░ाрд╡рдЯ рдЖрдпी рд╣ै- 5.4 рдк्рд░рддिрд╢рдд

ЁЯУЪ рд╡рд╣ рджेрд╢ рдЬिрд╕рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЕрдкрдиे рдмाрдЗрдбू рдиेрд╡िрдЧेрд╢рди рд╕ैрдЯेрд▓ाрдЗрдЯ рд╕िрд╕्рдЯрдо (рдмीрдбीрдПрд╕) рдХे рд▓िрдП рдЕंрддिрдо рдЙрдкрдЧ्рд░рд╣ рдХा рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдк्рд░рдХ्рд╖ेрдкрдг рдХिрдпा- рдЪीрди

ЁЯУЪ рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдЕрд╢ोрдХ рдЧрд╣рд▓ोрдд рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░рд╕ोрдИ рдпोрдЬрдиा рдХो рд▓ॉрди्рдЪ рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी- рдЗंрджिрд░ा рд░рд╕ोрдИ рдпोрдЬрдиा

ЁЯУЪ рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рд░ेрдЯिंрдЧ рдПрдЬेंрд╕ी рдоूрдбीрдЬ рдЗрди्рд╡ेрд╕्рдЯрд░्рд╕ рд╕рд░्рд╡िрд╕ рдиे рднाрд░рддीрдп рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдЖрдХाрд░ рдоें 2020 рдоें рдХिрддрдиे рдлीрд╕рджी рдХी рдЧिрд░ाрд╡рдЯ рдЖрдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рд╣ै- 3.1 рдлीрд╕рджी

ЁЯУЪ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдзрд╡ा рджिрд╡рд╕ рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै- 23 рдЬूрди

ЁЯУЪ рдорд╣ाрдирджी рдХोрд▓рдлीрд▓्рдб्рд╕ рд▓िрдоिрдЯेрдб (рдПрдорд╕ीрдПрд▓) рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें 60,000 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХी рдиिрд╡ेрд╢ рдХрд░рдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рддैрдпाрд░ рдХी рд╣ै- рдУрдбिрд╢ा

ЁЯУЪ рд╡िрдЬрдп рдЦंрдбूрдЬा рдХो рдХिрд╕ рджेрд╢ рдоें рднाрд░рдд рдХा рдЕрдЧрд▓ा рд░ाрдЬрджूрдд рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рдЬिрдо्рдмाрдм्рд╡े

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рд╕ंрдЧीрдд рджिрд╡рд╕ рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै- 21 рдЬूрди

ЁЯУЪ рдкрдж्рдорд╢्рд░ी рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рд╡िрдж्рдпाрдмेрди рд╢ाрд╣ рдХा рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा, рд╡े рдХिрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╕े рдЬुрдб़ी рдеीं- рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХाрд░्рдпрдХрд░्рддा

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рд▓िрдП 1.05 рдмिрд▓िрдпрди рдЕрдорд░ीрдХी рдбॉрд▓рд░ рдХी рд░ाрд╢ि рдоंрдЬूрд░ рдХी- рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЧ्рд░ाрдлी рджिрд╡рд╕ (World Hydrography Day) рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрд╕ рджिрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै- 21 рдЬूрди

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рдлुрдЯрдмॉрд▓ рд╕ंрдШ рдиे 2023 рдорд╣िрд▓ा рд╡рд░्рд▓्рдб рдХрдк рдХी рдоेрдЬрдмाрдиी рдХी рджाрд╡ेрджाрд░ी рд╕े рд╣рдЯрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै- рдЬाрдкाрди

ЁЯУЪ рднाрд░рддीрдп рднाрд░ोрдд्рддोрд▓рди рдорд╣ाрд╕ंрдШ (рдЖрдИрдбрдм्рд▓्рдпूрдПрдл) рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдЙрдкрдХрд░рдгों рдХे рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдкрд░ рд░ोрдХ рд▓рдЧा рджी рд╣ै- рдЪीрди

ЁЯУЪ рд░िрд▓ाрдпंрд╕ рдЗंрдбрд╕्рдЯ्рд░ीрдЬ рдХे рдЪेрдпрд░рдоैрди рдоुрдХेрд╢ рдЕंрдмाрдиी рджुрдиिрдпा рдХे рд╕рдмрд╕े рдЕрдоीрд░ рд▓ोрдЧों рдХी рд╕ूрдЪी рдоें рдХिрд╕ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдП рд╣ैं- рдиौрд╡ें

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे 90 рджिрди рдХे рдЕंрджрд░ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╣рд░ рдШрд░ рдоें рдЯेрд╕्рдЯिंрдЧ рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै- рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЬिрд╕ рд╕ंрд╕्рдеा рдиे рднाрд░рдд рдХे рдЫрд╣ рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा рдоें рд╕ुрдзाрд░ рд╣ेрддु рд▓рдЧрднрдЧ 3700 рдХрд░ोреЬ рд░ूрдкрдП рдХे рдЛрдг рдХी рдоंрдЬूрд░ी рдк्рд░рджाрди рдХी рд╣ै- рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ

ЁЯУЪ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдбाрдХ рдХрд░्рдордЪाрд░ी рджिрд╡рд╕ рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै-1 рдЬुрд▓ाрдИ

ЁЯУЪ рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें "рдХौрд╢рд▓ рдХрдиेрдХ्рдЯ рдлोрд░рдо" рдиाрдордХ рдПрдХ рдирдпा рдкोрд░्рдЯрд▓ рд▓ॉрди्рдЪ рдХिрдпा рд╣ै- рдХрд░्рдиाрдЯрдХ

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे рдкрддंрдЬрд▓ि рдХी рдХोрд░ोрдиिрд▓ рджрд╡ा рдХी рдмिрдХ्рд░ी рдкрд░ рд▓рдЧे рдк्рд░рддिрдмрди्рдз рдХो рд╣рдЯा рд▓िрдпा рд╣ै- рдЖрдпुрд╖ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп 

ЁЯУЪ рдЗंрдбिрдпрди рдСрдпрд▓ рдХॉрд░्рдкोрд░ेрд╢рди рд▓िрдоिрдЯेрдб рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдХा рдкрджрднाрд░ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕рдиे рд╕ंрднाрд▓ рд▓िрдпा рд╣ै- рд╢्рд░ीрдХांрдд рдоाрдзрд╡ рд╡ैрдж्рдп

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡рдмैंрдХ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЧंрдЧा рдкुрдирд░ोрдж्рдзाрд░ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХे рд▓िрдП рдХिрддрдиे рдХрд░ोрдб़ рдбॉрд▓рд░ рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рд░ाрд╢ि рдоंрдЬूрд░ рдХी рд╣ै- 40 рдХрд░ोрдб़ рдбॉрд▓рд░

ЁЯУЪ рдХिрд╕ рд╡рд░िрд╖्рда рд░ाрдЬрдирдпिрдХ рдХो рдЬेрдиेрд╡ा рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдФрд░ рдЕрди्рдп рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧрдардиों рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХे рдЕрдЧрд▓े рд╕्рдеाрдпी рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдХे рд░ूрдк рдоें рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рдЗंрдж्рд░рдордгि рдкांрдбेрдп

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрддрдиे рдорд╣ीрдиे рдХे рд▓िрдП рдкूрд░े рдирдЧाрд▓ैंрдб рдХो 'рдЕрд╢ांрдд рдХ्рд╖ेрдд्рд░' рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рд╣ै- рдЫрд╣ рдорд╣ीрдиा

ЁЯУЪ рдЕрд░्рдЬेंрдЯीрдиा рдХे рдХिрд╕ рдлुрдЯрдмॉрд▓рд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдПрдЯрд▓ेрдЯिрдХो рдоैрдб्рд░िрдб рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЕрдкрдиे рдХрд░िрдпрд░ рдХा 700рд╡ां рдЧोрд▓ рдкूрд░ा рдХिрдпा- рд▓िрдпोрдирд▓ рдоेрд╕ी

ЁЯУЪ ICC рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рд╢рд╢ांрдХ рдордиोрд╣рд░ рдХे рдкрдж рдЫोреЬрдиे рдХे рдмाрдж рдХिрд╕े рдЪुрдиाрд╡ рд╣ोрдиे рддрдХ рдЕंрддрд░िрдо рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рдЗрдорд░ाрди рдЦ्рд╡ाрдЬा

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рднाрд░рддीрдп рдЯेрдиिрд╕ рдЦिрд▓ाреЬी рдиे рдЬрд░्рдордиी рдоें рдкीрдПрд╕рдбी рдмैंрдХ рдиाрд░्рдб рдУрдкрди рдЯेрдиिрд╕ рдЯूрд░्рдиाрдоेंрдЯ рдЬीрдд рд▓िрдпा рд╣ै- рд╕ुрдоिрдд рдиाрдЧрд▓

ЁЯУЪ рдЕрдоेрд░िрдХी рдХंрдкрдиी рдЗंрдЯेрд▓ рдХैрдкिрдЯрд▓ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рдд рдХे рд░िрд▓ाрдпंрд╕ рдЗंрдбрд╕्рдЯ्рд░ीрдЬ рд╕рдоूрд╣ рдХी рджूрд░рд╕ंрдЪाрд░ рдПрд╡ं рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо рд╕ेрд╡ा рдХंрдкрдиी рдЬिрдпो рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо्рд╕ рдоें рдХिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣िрд╕्рд╕ेрджाрд░ी рдЦрд░ीрджрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी- 0.39 рдк्рд░рддिрд╢рдд

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рдмैंрдХ рдиे рджेрд╢ рднрд░ рдХे рдХिрд╕ाрдиों рдХे рд▓िрдП 'рдИ-рдХिрд╕ाрди рдзрди' рдРрдк рд▓ॉрди्рдЪ рдХी рд╣ै- рдПрдЪрдбीрдПрдлрд╕ी рдмैंрдХ

ЁЯУЪ рд╕рдб़рдХ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдФрд░ рд░ाрдЬрдоाрд░्рдЧ рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп рдиे рдХिрддрдиे рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे рдХी рдмीрдоा рдХैрдк рдХे рд╕ाрде рд╕рдб़рдХ рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдкीрдб़िрддों рдХे рд▓िрдП рдХैрд╢рд▓ेрд╕ рдпोрдЬрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдХी рддैрдпाрд░ी рдХी рд╣ै- 2.5 рд▓ाрдЦ рд░ुрдкрдпे

ЁЯУЪ рдЗंрдбिрдЧो рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХрд╣ा рдХि рд╡рд╣ 2020 рдХे рдЕंрдд рддрдХ рдбॉрдХ्рдЯрд░ों рдФрд░ рдирд░्рд╕ों рдХो рд╣рд╡ाрдИ рдХिрд░ाрдпे рдкрд░ рдХिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рдХी рдЫूрдЯ рджेрдЧी- 25 рдк्рд░рддिрд╢рдд

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЧंрдЧोрдд्рд░ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди рдоें рд╕рдб़рдХों рдХे рд╡िрдХाрд╕ рд╣ेрддु рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░ рдмोрд░्рдб рдиे рд╡рди рднूрдоि рдХे рд╣рд╕्рддांрддрд░рдг рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ों рдХो рдоंреЫूрд░ी рджी рд╣ै- рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб

ЁЯУЪ рд░рдХ्рд╖ा рдЕрдзिрдЧ्рд░рд╣рдг рдкрд░िрд╖рдж (DAC) рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд░ूрд╕ рд╕े рдХिрддрдиे рдирдП рд▓рдб़ाрдХू рд╡िрдоाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджे рджी рд╣ै- 33

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдлिрд▓्рдо рдЬрдЧрдд рдХी рдХिрд╕ рдорд╢рд╣ूрд░ рдХोрд░िрдпोрдЧ्рд░ाрдлрд░ рдХा рдХाрд░्рдбिрдпрдХ рдЕрд░ेрд╕्рдЯ рдХे рдЪрд▓рддे рдоुंрдмрдИ рдоें рдиिрдзрди рд╣ो рдЧрдпा- рд╕рд░ोрдЬ рдЦाрди

ЁЯУЪ рдЖрдИрд╕ीрдПрдордЖрд░ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рднाрд░рдд рдХी рдкрд╣рд▓ी рд╕्рд╡рджेрд╢ी рдХोрд░ोрдиा рд╡ैрдХ्рд╕ीрди ‘рдХोрд╡ाрдХ्рд╕िрди’ (COVAXIN) рдХрдм рддрдХ рд▓ॉрди्рдЪ рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै-15 рдЕрдЧрд╕्рдд

ЁЯУЪ рд░ूрд╕ рдоें рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕ंрд╢ोрдзрди рдХी рдоंрдЬूрд░ी рдоिрд▓рдиे рдХे рдмाрдж рд╡्рд▓ाрджिрдоीрд░ рдкुрддिрди рдХрдм рддрдХ рд░ूрд╕ рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХे рдкрдж рдкрд░ рд░рд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं- рд╕ाрд▓ 2036

ЁЯУЪ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рджिрд╡рд╕ (National Doctors Day) рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै- 01 рдЬुрд▓ाрдИ

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдиे рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ ‘рдк्рд▓ेрдЯिрдиा’ рдХे рддрд╣рдд рджुрдиिрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдк्рд▓ाрдЬ्рдоा рдеेрд░ेрдкी рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рд╢ुрд░ू рдХिрдпा- рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░

ЁЯУЪ рдЕрдЯाрд░्рдиी рдЬрдирд░рд▓ рдХेрдХे рд╡ेрдгुрдЧोрдкाрд▓ рдХे рдХाрд░्рдпрдХाрд▓ рдХो рдХिрддрдиे рд╕ाрд▓ рддрдХ рдХे рд▓िрдП рдмрдв़ा рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рдПрдХ рд╕ाрд▓

ЁЯУЪ рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╡рди рд╡िрднाрдЧ рдиे рдкिрдеौрд░ाрдЧрдв़ рдЬिрд▓े рдоें рдХुрдоाрдКँ рдХे рдоुрдирд╕्рдпाрд░ी рдоें рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा ‘рдХрд╡рдХ рдкाрд░्рдХ’ (lichen park) рд╡िрдХрд╕िрдд рдХिрдпा рд╣ै- рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб

ЁЯУЪ рдпूрд░ोрдкीрдп рд╕ंрдШ (рдИрдпू) рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрддрдиे рджेрд╢ों рдХे рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рдЖрдиे рдЬाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиी рд╕ीрдоाрдпें рдЦोрд▓ рджी рд╣ैं-14 рджेрд╢

ЁЯУЪ рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдиे “рдХिрд▓ рдХोрд░ोрдиा” рдЕрднिрдпाрди рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рд╣ै- рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рднाрд░рдд рдХे рдХिрд╕ рдпुрд╡ा рдЕंрдкाрдпрд░ рдХो рдЖрдИрд╕ीрд╕ी рдХे рдПрд▓ीрдЯ рдкैрдирд▓ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै- рдиिрддिрди рдоेрдирди

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕рдХो рдЕрдЧрд▓े рддीрди рд╕ाрд▓ рдХे рд▓िрдП рдлिрд░ рд╕े рд╕ॉрд▓िрд╕िрдЯрд░ рдЬрдирд░рд▓ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХिрдпा рд╣ै- рддुрд╖ाрд░ рдоेрд╣рддा

ЁЯУЪ рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рдпोрдЬрдиा рдХो рдирд╡ंрдмрд░ рддрдХ рдмреЭाрдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै- рдкीрдПрдо рдЧрд░ीрдм рдХрд▓्рдпाрдг рдЕрди्рди рдпोрдЬрдиा

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рднाрд░рдд-рдЪीрди рддрдиाрд╡ рдХे рдмीрдЪ рдЯिрдХрдЯॉрдХ рд╕рдоेрдд рдХिрддрдиे рдоोрдмाрдЗрд▓ рдРрдк рдкрд░ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд▓рдЧा рджिрдпा рд╣ै- 59

ЁЯУЪ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдШाрдЯे рдФрд░ рдХрдо рдЙрдд्рдкाрджрди рдХे рдХाрд░рдг рджेрд╢ рдХी рд╕рднी рд╕рд░рдХाрд░ी рдЬूрдЯ рдоिрд▓ों рдХो рдмंрдж рдХрд░рдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै-рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢

ЁЯУЪ рднाрд░рдд рдФрд░ рднूрдЯाрди рдХे рдмीрдЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрддрдиे рдоेрдЧाрд╡ाрдЯ рдХे рдЦोрд▓ोंрдЧрдЫू рдЬेрд╡ी-рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░िрдХ рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рдХो рд▓ेрдХрд░ рд╕рдордЭौрддे рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рдЧрдП- 600 рдоेрдЧाрд╡ाрдЯ

ЁЯУЪ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХ्рд╖ुрдж्рд░рдЧ्рд░рд╣ рджिрд╡рд╕ (International Asteroid Day) рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै- 30 рдЬूрди

ЁЯУЪ рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ рд╕рдоूрд╣ рдХे рд╕ाрде рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдоें рдХिрддрдиे рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдУं рдХे рд▓िрдП рд╕рдордЭौрддे рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП- рджो

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХी рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓ рдЖрдиंрджी рдмेрди рдкрдЯेрд▓ рдХो рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд░ाрдЬ्рдпрдкाрд▓ рдкрдж рдХा рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдХाрд░्рдпрднाрд░ рд╕ौंрдкा рд╣ै- рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢

ЁЯУЪ рдиाрд╕ा рдиे рд╡ाрд╢िंрдЧрдЯрди рдбी.рд╕ी. рд╕्рдеिрдд рдЕрдкрдиे рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдХा рдиाрдо рдХिрд╕рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд░рдЦрдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै- рдоैрд░ी рдбрдм्рд▓्рдпू рдЬैрдХ्рд╕рди

ЁЯУЪ рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдШोрд╖рдгा рдХी рдХि рд╡рд╣ рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рдЕрдкрдиे рд╕рднी рдХिрддрдиे рд░ीрдЯेрд▓ рд╕्рдЯोрд░ рдХो рд╣рдоेрд╢ा рдХे рд▓िрдП рдмंрдж рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै- 83

ЁЯУЪ рджिрд▓्рд▓ी рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХोрд░ोрдиा рдХे рдИрд▓ाрдЬ рд╣ेрддु рдХिрд╕ рдмैंрдХ рдХो рдмрдиाрдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा рд╣ै- рдк्рд▓ाрдЬ्рдоा рдмैंрдХ

ЁЯУЪ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдбोрдиाрд▓्рдб рдЯ्рд░ंрдк рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЧिрд░рдл्рддाрд░ी рд╡ाрд░ंрдЯ рдЬाрд░ी рдХिрдпा рд╣ै- рдИрд░ाрди

ЁЯУЪ рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХुрдкोрд╖рдг рдФрд░ рдоाрддृ рдоृрдд्рдпु рджрд░ рд╕े рдоुрдХाрдмрд▓ा рдХрд░рдиे рд╣ेрддु ‘рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдоाрддृ рдкुрд╖्рдЯि рдЙрдкрд╣ाрд░ рдпोрдЬрдиा’ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी рд╣ै- рдд्рд░िрдкुрд░ा

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХोрд░ोрдиा рдорд╣ाрдоाрд░ी рдХे рдХाрд░рдг рдХिрд╕ рд╡िрдоाрдирди рдХंрдкрдиी рдХे рд▓िрдпे рдмोрд▓ी рд▓рдЧाрдиे рдХी рд╕рдордп рд╕ीрдоा рдХो рдлिрд░ рд╕े рджो рдорд╣ीрдиे рдХे рд▓िрдпे рдмрдв़ाрдХрд░ 31 рдЕрдЧрд╕्рдд рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै- рдПрдпрд░ рдЗंрдбिрдпा

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХे рдоुрдЦ्рдпрдоंрдд्рд░ी рдХे рдЪंрдж्рд░рд╢ेрдЦрд░ рд░ाрд╡ рдиे 'рд╣рд░ीрдеा рд╣рд░рдо' (Haritha Haaram) рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХे рдЫрдаे рдЪрд░рдг рдХा рд╢ुрднाрд░ंрдн рдХिрдпा рд╣ै- рддेрд▓ंрдЧाрдиा

ЁЯУЪ рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рдХोрд╡िрдб-19 рдХे рдЧंрднीрд░ рд▓рдХ्рд╖рдгों рд╡ाрд▓े рдорд░ीрдЬों рдХे рдЗрд▓ाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рдб्рд░рдЧ рдХे рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХी рдЗрдЬाрдЬрдд рджे рджी рд╣ै- рдбेрдХ्рд╕ाрдоेрдеाрд╕ोрди

ЁЯУЪ рдЗंрдбिрдпा рд░ेрдЯिंрдЧ्рд╕ рдПंрдб рд░िрд╕рд░्рдЪ рдХा рднाрд░рддीрдп рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдЪाрд▓ू рд╡िрдд्рдд рд╡рд░्рд╖ 2020-21 рдоें рдЬिрддрдиे рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╕िрдХुрдб़рдиे рдХा рдЕрдиुрдоाрди рд╣ै-5.3 рдк्рд░рддिрд╢рдд

ЁЯУЪ рд╡िрд╢्рд╡ рдмैंрдХ (World Bank) рдиे рдХिрд╕ рджेрд╢ рдоें рд╢िрдХ्рд╖ा рдоें рд╕ुрдзाрд░ рд╕े рдЬुрдб़े рдХाрд░्рдпों рдХे рд▓िрдП рд▓рдЧрднрдЧ 3,700 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдХे рдХрд░्рдЬ рдХो рдоंрдЬूрд░ी рджी рд╣ै- рднाрд░рдд

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдоें рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рдк्рд▓ाрдЬ्рдоा рдеेрд░ेрдкी рд╕ुрд╡िрдзा рдХेрди्рдж्рд░  рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा- рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░

ЁЯУЪ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдиे рдЬी-7 рдоें рджрдХ्рд╖िрдг рдХोрд░िрдпा рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░рдиे рдХे рдЕрдоेрд░िрдХी рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдкрд░ рдЖрдкрдд्рддि рдЬрддाрдИ рд╣ै- рдЬाрдкाрди

ЁЯУЪ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рджिрд╡рд╕ рдХिрд╕ рджिрди рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै- 29 рдЬूрди

ЁЯУЪ рд╣ाрд▓ рд╣ी рдоें рд╡िрдд्рддीрдп рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХाрд░्рдп рдмрд▓ (Financial Action Task Force-) рдХी рдкूрд░्рдг рдмैрдардХ рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЧрдИ- рдЪीрди


Share:

Comments

Popular Posts

Search This Blog

biharexamgk

Translate atozstudy In Any Language

Pages

Recent Posts

рд╣ाрдоाрд░े рдмाрд░े рдоें